تحلیل اقتصادی تغییر روش معدن‌کار از سطحی به زیرزمینی سنگ‌ساختمانی (مطالعۀ موردی: معدن سنگ ساختمانی دهبید)

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی معدن، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران (نویسندۀ مسئول).

2 کارشناسی ارشد استخراج موادمعدنی، گروه مهندسی معدن، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

doi
10.22084/aes.2025.30819.3784
چکیده

استخراج سنگ ساختمانی به روش‌ زیرزمینی، علاوه‌بر کاهش مشکلات زیست‌محیطی موجود در روش سطحی، باعث اقتصادی‌تر شدن معدن‌کاری می‌شود؛ لذا در این پژوهش، به تحلیل اقتصادی تغییر روش معدن‌کار سنگ ساختمانی، از روش استخراج سطحی کواری به روش استخراج زیرزمینی اتاق و پایه، پرداخته شده است. بدین‌منظور، با استفاده از اطلاعات معدن سنگ مرمریت دهبید، امکان‌‌سنجی اقتصادی تغییر روش با تعیین هزینه‌‌‌های سرمایه‌گذاری و عملیاتی و میزان درآمد به‌دست آمده در هر دو روش استخراج مذکور، انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که با درنظر گرفتن نرخ تنزیل 25%، ارزش خالص فعلی (NPV) به‌‌دست آمده در روش معدن‌کار زیرزمینی بیشتر از معدن‌کار سطحی بوده و به‌ترتیب برابر با 101.000.000.000.000 ریال و 52.741.000.000.000 ریال است. هم‌چنین نرخ بازگشت داخلی (IRR) به‌‌دست آمده برای روش معدن‌کار زیرزمینی نیز بیشتر از معدن‌کار سطحی بوده و به‌ترتیب برابر با 57/158% و 43.92% است. در این حالت برای هر دو روش معدن‌کار، نرخ بازگشت داخلی از حداقل نرخ جذب‌کننده، یعنی 25%، بیشتر است؛ لذا براساس این شاخص‌ها، معدن‌کاری زیرزمینی در این معدن اقتصادی‌‌تر است. از طرفی، مقایسۀ بین دورۀ بازگشت سرمایه نشان می‌‌دهد که در روش استخراج کواری، طول این دوره در حالت عادی و در گردش به‌ترتیب برابر با 4 و 6 سال، ولی در روش استخراج اتاق و پایه در دو حالت مذکور با هم یکسان و برابر با 3 سال می‌باشد؛ لذا با درنظر گرفتن ارزش زمانی پول، استخراج زیرزمینی سنگ در معدن مذکور به روش استخراج اتاق و پایه می‌تواند اقتصادی‌تر باشد.