ارزیابی ظرفیت اقتصادی صنعت فوتبال ایران: تحلیل شکاف عملکرد
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).
2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
doi
10.22084/aes.2025.30891.3786چکیده
در جهان معاصر، ورزش بهعنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد جهانی شناخته میشود و به یکی از صنایع مهم و پررونق تبدیل شده است. در اینمیان، فوتبال بهدلیل محبوبیت گسترده و برخورداری از حدود ۴ میلیارد هوادار، جایگاه ویژهای در صنعت ورزش به خود اختصاص داده است. فوتبال حرفهای، نهتنها میلیونها تماشاگر را در هر فصل جذب میکند، بلکه سهم قابلتوجهی در ایجاد مشاغل و کسبوکارهای مرتبط دارد. باشگاههای فوتبال حرفهای نیز بهعنوان بنگاههای اقتصادی، بهطور همزمان در دو حوزۀ عملکرد ورزشی درون زمین و عملکرد مالی برونزمین با یکدیگر رقابت میکنند. این پژوهش با هدف ارزیابی ظرفیت بهبود عملکرد اقتصادی صنعت فوتبال ایران، از مدل مرزی بهره گرفته است. برای اینمنظور، از تکنیک ناپارامتریک تحلیل پوششی دادهها بهمنظور اندازهگیری کارایی فنی باشگاههای فوتبال ایران استفاده شده است. در اینراستا، اطلاعات صورتهای مالی باشگاهها و امتیازات آنها در رقابتها بهعنوان شاخصهایی برای سنجش عملکرد مورد بررسی قرار گرفته است. نمونۀ پژوهش شامل ۴۸ باشگاه از پنج لیگ بزرگ اروپا و لیگ برتر فوتبال ایران است. نتایج تحقیق نشان میدهد که ازمیان باشگاههای بررسیشده، تنها پنج باشگاه شامل دو باشگاه از لالیگای اسپانیا، دو باشگاه از لیگ برتر انگلستان و یک باشگاه از بوندسلیگای آلمان بر روی مرز کارایی فنی قرار دارند. در مقابل، باشگاههای فوتبال ایران در مقایسه با پنج لیگ بزرگ اروپا، فاصلۀ چشمگیری با مرز کارآیی فنی دارند و میزان ناکارایی آنها بیش از ۹۰% برآورد شده است و نشاندهندۀ ظرفیت رشد 700 % در صنعت فوتبال ایران است.
