فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ردپای بوم‌شناختی، ابزاری مؤثر برای ارزیابی فشارهای واردشده بر اکوسیستم‌ها و محیط‌زیست است. با توجه به اهمیت آن، مطالعۀ حاضر به بررسی تأثیر عدم قطعیت در عوامل مؤثر بر ردپای بوم‌شناختی در 10 کشور منتخب آسیایی و اروپایی می‌پردازد. برای دستیابی به این هدف، از یک مدل رگرسیون فازی برای تحلیل این تأثیرات در دورۀ زمانی 2022-1996م. استفاده شد. با بهره‌گیری از قابلیت‌های رگرسیون فازی، شدت تأثیر هر عامل بر ردپای بوم‌شناختی در قالب مراکز فازی، گسترۀ چپ و گسترۀ راست محاسبه شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تولید ناخالص داخلی (GDP) در ایران (5/5+ و 5/4) بیشترین تأثیر منفی زیست‌محیطی را داشته است که وابستگی به نفت و توجه ناکافی به ملاحظات زیست‌محیطی علت آن است. در مقابل، چین (29/0+ و 23/0-) به‌دلیل سیاست‌های سبزتر، بهبود نشان‌داد. درمورد تجارت (EX)، آذربایجان و مالزی به‌دلیل وابستگی به صادرات منابع طبیعی، اثرات نامتقارن نشان‌دادند، درحالی‌که رومانی (پایدار در 37/0) به‌دلیل استانداردهای نظارتی اروپایی، عملکرد پایدارتری داشت. توسعۀ مالی (FDI) در چین (13/6±) و تایلند (77/2+ و 34/2-) نوسان بالایی نشان داد؛ درحالی‌که بلاروس (پایدار در 24/0) کمترین تأثیر را داشت. مصرف انرژی برق‌آبی (HP)  در ترکیه و رومانی به‌دلیل پروژه‌های بزرگ مقیاس با عدم قطعیت مواجه بود؛ درحالی‌که روسیه (پایدار در 007/0) کمترین نقش را داشت. نتیجۀ کلیدی نشان می‌دهد که کشورهای متکی‌بر منابع (مانند: ایران و آذربایجان) فشار زیست‌محیطی بیشتری وارد می‌کنند؛ درحالی‌که اقتصادهای دارای تنوع بخشی (مانند: چین) یا استانداردهای نظارتی سخت‌گیرانه (مانند رومانی)، ادغام بهتری بین رشد اقتصادی و پایداری دست می‌یابند. این یافته‌ها بر نیاز به بازنگری در سیاست‌های توسعه برای اولویت‌دهی به تعادل بوم‌شناختی تأکید می‌کنند.