کاوشی بر فهم ابعاد اقتدار معلمی در کلاس درس دانشگاهی؛ با رویکرد آمیخته (مورد مطالعه: دانشگاه فرهنگیان)

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزشی، گروه آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی ابعاد اقتدار معلم در کلاس درس دانشگاهی و ترسیم مدلی توسعه‌یافته از مفهوم اقتدار معلم در کلاس درس بود. روش پژوهش ترکیبی از نوع راهبرد اکتشافی متوالی است. در مرحلة کیفی از روش تحلیل محتوا و در مرحلة کمّی از پژوهش «پیمایشی- توصیفی» استفاده ‌شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش حاضر در مرحلة کیفی 12 نفر از استادان باتجربه که بیش از 10 سال سابقة کار و از نظر دانشجومعلمان سرآمد تشخیص داده شدند، به‌صورت هدفمند برای مصاحبة عمیق انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری استفاده شد. در نتیجه، 72 مفهوم، 18 مقولة محوری و 6 مقولة اصلی را احصا شد که عبارت‌اند از قدرت نهادی، قدرت عاطفی، قدرت شناختی، پویایی محیط، شوق یادگیری و تأثیر مولد. بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از بخش کیفی، پرسشنامه‌ای ساخته شد و بین 285 نفر دانشجومعلم (215 مرد و 70 زن) که به روش تصادفی طبقه‌ای نسبتی انتخاب ‌شده بودند، توزیع و جمع‌آوری شد، سپس، داده­ها با نرم­افزارهای SPSS22 و Lisrel8.54 تحلیل شدند. نتایج مرحلة کمّی نیز نشان داد اقتدار معلمان (نهادی، شناختی و عاطفی) در کلاس درس تأثیر مولد بر دانشجومعلمان دارد. همچنین، اقتدار معلمان در کلاس درس از طریق پویایی در موقعیت یادگیری و شوق ‌و ذوق یادگیری تأثیر مولد بر دانشجومعلمان داشته است. در نتیجه، مدل ترسیم‌شده بر اساس شاخص‌های معادلات ساختاری از برازش نسبتاً خوبی برخوردار بوده است.