بررسی تاثیر تکانۀ نرخ ارز بر قیمت سهام شرکت‌های صادراتی و وارداتی پذیرفته شده در بورس سهام ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).

2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران.

3 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

doi
10.22084/aes.2025.30408.3755
چکیده

نوسانات نرخ ارز تأثیرات گسترده‌‌ای بر هزینه‌‌های تولید، عملکرد مالی و رقابت‌پذیری بین‌المللی شرکت‌‌ها دارند و به‌تبع آن، قیمت سهام شرکت‌‌های صادراتی و وارداتی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند؛ بنابراین، بررسی ارتباط بین تکانه‌‌های نرخ ارز و قیمت سهام شرکت‌‌های صادراتی و وارداتی به درک بهتر پویایی‌های بازار و روندهای اقتصادی منجر می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر تکانه‌‌های نرخ ارز بر قیمت سهام شرکت‌های صادراتی و وارداتی در ایران است. به‌منظور انجام این تحلیل، از داده‌های فصلی طی دورۀ زمانی 1402-1388ه‍.ش. و رویکرد خودرگرسیون برداری با متغیر برون‌زا (VARX)  استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند بروز تکانۀ مثبت نرخ ارز به اندازۀ یک انحراف معیار، تأثیر مثبت و معناداری بر قیمت سهام شرکت‌های صادراتی و وارداتی دارد. تکانۀ مثبت نرخ ارز موجب تقویت قدرت رقابتی شرکت‌‌های صادراتی می‌‌شود. افزایش قدرت رقابت باعث افزایش میزان صادرات کالا و خدمات می‌گردد که نتیجۀ آن افزایش درآمدهای ارزی کشور است. از آنجا که سرمایه‌گذاران چشم‌انداز مثبت شرکت‌ها در آینده را موردتوجه قرار می‌دهند؛ لذا، تغییرات مثبت درآمدهای ارزی، دارای تأثیر مستقیم بر افزایش قیمت سهام شرکت‌های صادراتی است. از سوی دیگر، تکانۀ مثبت نرخ ارز با افزایش نرخ ارز آزاد نسبت به نرخ ارز رسمی فرصتی مناسب برای شرکت‌های وارداتی فراهم می‌سازد. شرکت‌های وارداتی که کالاهای خود را با ارز رسمی وارد می‌کنند، از تفاوت بین نرخ‌های رسمی و آزاد بهره‌مند می‌شوند و محصولات خود را با قیمت‌های بالاتر در بازار داخلی عرضه می‌کنند. این افزایش در حاشیۀ سود، به‌طور مستقیم سبب افزایش قیمت سهام شرکت‌های وارداتی می‌شود.