نقش نرخ کاربری سرمایه در ارزیابی عملکرد سیاست‌های زیست‌محیطی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، ، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه اقتصاد، ، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22084/aes.2024.29742.3715
چکیده

در دهه‌های اخیر شمار تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ انتخاب سیاست‌ زیست‌محیطی بهینه، جهت مبارزه با تغییر اقلیم که یکی از پیامدهای اصلی آلودگی محیط‌زیست به‌شمار می‌رود، رو به افزایش است؛ از این‌رو، دستیابی به هدف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای با استفاده از اقدامات سیاستی، نگرانی فعالان اقتصادی را برای عبور از گذار به اقتصاد کم‌کربن، موجب شده است. هدف اصلی در تعیین سیاست زیست‌محیطی بهینه این است که انتشار کربن با حداقل نوسان و بی‌ثباتی در اقتصاد کاهش ‌یابد. این پژوهش به بررسی نقش نرخ استفاده از سرمایه در ارزیابی عملکرد سیاست‌های زیست‌محیطی می پردازد که تاکنون در ادبیات اقتصاد ایران نادیده گرفته شده است. پرسش پژوهش این است که چگونه نرخ استفاده از سرمایه بر مکانیسم اثرگذاری تکانه‌های اقتصادی (بهره‌وری کل عوامل تولید و قیمت انرژی) و انتخاب سیاست زیست‌محیطی بهینه تأثیر می‌گذارد. جهت ارزیابی این اثر، سه ویژگی مهم در مدل تعادل عمومی پویای تصادفی زیست‌محیطی (E-DSGE) درنظر گرفته می‌شود: 1. نرخ به‌کارگیری سرمایه، 2. استهلاک سرمایۀ متغیر طی زمان، 3. تکانه‌های اقتصادی. نتیجۀ مطالعه نشان می‌دهد: نرخ کاربری سرمایۀ مکانیسم انتقال تکانه‌ها به اقتصاد کلان و سرعت بازگشت به تعادل را تحت سیاست‌های زیست‌محیطی مختلف تقویت می‌کند؛ اما وقتی بنگاه از کل موجودی سرمایه استفاده می‌کند، اقتصاد نسبتاً کمتر به ادوار تجاری واکنش نشان می‌دهند. با وقوع تکانۀ مثبت بهره‌وری کل عوامل تولید و قیمت انرژی و با فرض متغیر بودن نرخ کاربری سرمایه، اثربخشی سیاست زیست‌محیطی در کاهش مصرف انرژی افزایش می یابد.