بررسی اثر تغییر اقلیم بر رشد تولید ناخالص داخلی استانهای ایران در دورههای زمانی مختلف
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22084/aes.2024.29480.3701چکیده
گستردگی آثار و پیامدهای تغییرات آب و هوا بر ابعاد مختلف زندگی بشر امروزی، این پدیده را از یک مسأله محیطزیستی فراتر برده و جنبههای اقتصادی آن را با توجه به اثرات آن بر توسعۀ اقتصادی، فقر، نابرابری و رفاه برجسته کرده است. تحلیل اقتصادی تغییرات آب و هوا بهویژه در دورههای زمانی مختلف به برآوردهایی در سطوح ملی و محلی نیاز دارد. نظر به انجام برخی مطالعات محدود و عمدتاً بخشی در زمینۀ تأثیر اقتصادی تغییر شرایط آب و هوایی در ایران، در این پژوهش با بهرهبرداری از دادههای تولید اقتصادی و محاسبۀ جدید از متغیرهای آب و هوا برای استانهای کشور بین سالهای 1379 تا 1399، این امکان فراهم شده است که تأثیر تغییر آب و هوا در مقیاسهای زمانی مختلف با استفاده از رگرسیونهای ترکیبی (پانل) سالانه و تفاضل طولانی تخمین زده شود. نتایج نشان میدهد اثر منفی تغییرات دما و بارش همزمان و با تأخیر یک ساله بر تولید استانهای ایران وجود دارد؛ هرچند مقدار این ضرایب بسیار کم است. همچنین یک اثر منفی قابلتوجه از تغییرات باوقفۀ دما بر تولید نیز قابل مشاهده است و اثر مثبت درخصوص تغییرات باوقفۀ بارش قابل استخراج است. در رگرسیون تفاضل طولانی شواهدی مبنیبر تأثیرگذاری سطح دما (یا میزان بارندگی) بر تولید استانها در دورههای طولانی یافت نشد؛ هرچند تغییر بارندگی، قدرت تأثیرگذاری بیشتری در دورههای طولانیمدتتر بههمراه دارد و برخلاف دما، تأثیرگذاری آن در دورههای زمانی کوتاهتر نیز رد نمیشود.