نابرابری درآمدی و تغییرات سهم ارزشافزودۀ صنایع: نقشِ شدت استفاده از عوامل تولید در اقتصاد ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران (نویسنده مسئول)
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22084/aes.2024.29605.3704چکیده
نوع صنایع رشددهندۀ اقتصاد براساس شدت استفاده آنها از عوامل تولید، تعیینکنندۀ نحوۀ توزیع درآمد در یک جامعه است. اگر بهشدت استفادۀ صنایع از عوامل تولید توجه نشود، ممکن است یک کشور رشد تولید را همراه با بدتر شدن توزیع درآمد تجربه کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر تغییر در سهم ارزشافزودۀ صنایع با لحاظ شدت استفاده از عامل تولید بر نابرابری درآمدی در اقتصاد ایران است. به اینمنظور، از روش گشتاورهای تعمیمیافتۀ (GMM) و دادههای 31 استان طی دورۀ زمانی 1390 تا 1399 استفاده شده است. نتایج نشانداد که افزایش نسبی سهم ارزشافزودۀ صنایع کاربر و منابعطبیعیبر منجر به کاهش نابرابری درآمدی در کشور میشود. همچنین تأثیر درآمد سرانه بر نابرابری مثبت و تأثیر متغیرهای سطح سواد شاغلان و مخارج بهداشتی بر نابرابری منفی بهدست آمده است که مطابق انتظار نظری است. با توجه به فراوانی نسبی نیروی کار و منابع طبیعی در ایران، طبق نظریۀ «هکشر-اوهلین»، صنایع مذکور مزیتهای نسبی کشور را نشان میدهند و دنبال کردن مزیتهای نسبی موجب بهبود توزیع درآمد میشود. این نتیجه با قضیۀ استالپر-ساموئلسن سازگار است؛ بنابراین، اگر ساز و کار نظام بازار جایگزین دخالتهای دولتی در روند تعیین قیمت در بازار عوامل تولید یا گزینش صنایع اولویتدار شود، نهتنها کارایی اقتصادی مختل نخواهد شد، بلکه توزیع درآمد نسبت به وضعیت فعلی بهبود خواهد یافت.