نابرابری درآمدی و تغییرات سهم ارزش‏افزودۀ صنایع: نقشِ شدت استفاده از عوامل تولید در اقتصاد ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران (نویسنده مسئول)

2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22084/aes.2024.29605.3704
چکیده

نوع صنایع رشددهندۀ اقتصاد براساس شدت استفاده آن‌­ها از عوامل تولید، تعیین‌­کنندۀ نحوۀ توزیع درآمد در یک جامعه است. اگر به‌شدت استفادۀ صنایع از عوامل تولید توجه نشود، ممکن است یک کشور رشد تولید را همراه با بدتر شدن توزیع درآمد تجربه کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر تغییر در سهم ارزش‏افزودۀ صنایع با لحاظ شدت استفاده از عامل تولید بر نابرابری درآمدی در اقتصاد ایران است. به این‌منظور، از روش گشتاورهای تعمیم‌‏‏یافتۀ (GMM) و داده‌‏های 31 استان طی دورۀ زمانی 1390 تا 1399 استفاده شده است. نتایج نشان‌داد که افزایش نسبی سهم ارزش­‌افزودۀ صنایع کاربر و منابع‌‏طبیعی‏بر منجر به کاهش نابرابری درآمدی در کشور می‌‏شود. هم‌چنین تأثیر درآمد سرانه بر نابرابری مثبت و تأثیر متغیرهای سطح سواد شاغلان و مخارج بهداشتی بر نابرابری منفی به‌دست آمده است که مطابق انتظار نظری است. با توجه به فراوانی نسبی نیروی کار و منابع طبیعی در ایران، طبق نظریۀ «هکشر-اوهلین»، صنایع مذکور مزیت‌­های نسبی کشور را نشان می‌­دهند و دنبال کردن مزیت‌­های نسبی موجب بهبود توزیع درآمد می‌­شود. این نتیجه با قضیۀ استالپر-ساموئلسن سازگار است؛ بنابراین، اگر ساز و کار نظام بازار جایگزین دخالت‌­های دولتی در روند تعیین قیمت در بازار عوامل تولید یا گزینش صنایع اولویت‌‏دار شود، نه‌تنها کارایی اقتصادی مختل نخواهد شد، بلکه توزیع درآمد نسبت به وضعیت فعلی بهبود خواهد یافت.