قیمت سایهای آب و رقابتپذیری بخش کشاورزی: مطالعۀ موردی برای کالاهای کشاورزی منتخب ایران با رویکرد پویاییشناسی سیستم
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد انرژی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 کارشناسارشد برنامهریزی سیستمهای اقتصادی، گروه اقتصاد و حسابداری، دانشکدۀ صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
3 استاد گروه اقتصاد انرژی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
4 کارشناسارشد برنامهریزی سیستمهای اقتصادی، گروه اقتصاد انرژی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22084/aes.2024.29672.3709چکیده
بخش کشاورزی بهعنوان بخش کلیدی در اقتصاد ملی، نقش مهمی در امنیت غذایی و توسعۀ اقتصادی دارد. ایران با تنوع اقلیمی و ویژگیهای منحصربهفرد در تولید محصولات کشاورزی از جایگاه ویژهای برخوردار است، ولی بهدلیل شرایط آب و هوایی خشک و نیمهخشک و پراکندگی بارش با مسأله کمآبی مواجه است. این موضوع موجب دو گانگی کمیابی آب و رقابتپذیری در بخش کشاورزی شده است. هدف اصلی پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش است که، آیا قیمت سایهای آببر رقابتپذیری بخش کشاورزی مؤثر است؟ برای اینمنظور و در مرحلۀ نخست، با استفاده از رویکرد تابع تولید، قیمت سایهای محصولات منتخب کشاورزی ایران (شامل: محصولات زراعی گندم آبی، برنج دانه بلند مرغوب، سیبزمینی آبی و ذرت دانهای آبی در استانهای منتخب) طی دورۀ زمانی 1397-1380ه.ش. (براساس آخرین دادههای قابل دسترس) برآورد شده و سپس در مرحلۀ بعد، با رویکرد پویاییشناسی سیستم به پرسش پژوهش پاسخ داده شده است. نتایج شبیهسازی و تحلیل حساسیت مدل نشان میدهد که با اعمال قیمت سایهای و افزایش قیمت آب، تقاضای آب مصرفی در بخش کشاورزی کاهشیافته و با اثرگذاری منفی بر عملکرد محصول، رقابتپذیری کالاهای منتخب کشاورزی کاهش مییابد. بر ایناساس و با توجه به اهمیت راهبردی بخش کشاورزی، قیمتگذاری آب باید با حساسیت ویژه صورت پذیرد، ولی اقدامات فناورانه و نرم برای صرفهجویی و افزایش بهرهوری آب در بخش کشاورزی و اصلاح الگوی کشت و همچنین اصلاح الگوی تجارت خارجی ضروری است.
