واکاوی پیوند میان نوسان شمالگان و رخداد بارش در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان
2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان
doi
10.22059/jphgr.2018.244741.1007135چکیده
در این پژوهش برای واکاوی نقش نوسان شمالگان در فراوانی روزهای همراه با رخداد بارش در ایران از دادههای روزانة بارش GPCC، دادههای روزانة نوسان شمالگان از مرکز پیشبینی آب و هوایی نوا و دادههای ارتفاع ژئوپتانسیل 700 هکتوپاسکال از پایگاه دادههای مرکز ملی پیشبینی محیطی- مرکز ملی پژوهشهای جوی طی بازة زمانی 1367-1391 استفاده شد. نخست، برای بررسی نقش نوسان شمالگان بر روی فراوانی رخداد بارش، از آمارة خیدو و سپس از آزمون همبستگی تأخیری برای یافتن بیشترین همبستگی میان این دو پارامتر استفاده شد. با استفاده از تأخیر زمانی، فراوانی روزهای همراه بارش از آبان تا اردیبهشت هنگام برقراری نمایة مثبت و منفی نوسان شمالگان بررسی شد. نتایج نشان داد که احتمال رخداد بارش هنگام نمایة مثبت شمالگان بیشترین است. نقشههای میانگین ارتفاع تراز 700 هکتوپاسکال هنگام برقراری نمایة مثبت شمالگان نشان میدهد که شیو شدید فشار در شرق اقیانوس اطلس حاصل کاهش شدید فشار کمفشار قطبی و افزایش گسترة نصفالنهاری پُرفشار جنبحاره در حوالی نصفالنهار گرینویچ به طرف عرضهای بالاتر سبب میشود تا ناوة کمعمقی بر روی شرق دریای مدیترانه بهوجود آید که همراه جریانات شمالسو شرایط پویشی برای ایجاد سامانة کمفشار شرق دریای مدیترانه بهوجود میآورد.