ارزیابی اثر فضایی مخارج آموزش بر خط فقر در استان‌های ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی، دانشگاه آیت ا... بروجردی، لرستان، ایران

2 دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران (نویسنده مسئول)

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی، دانشگاه آیت ا... بروجردی، لرستان، ایران

doi
10.22084/aes.2024.28736.3659
چکیده

در قرن 21، ازجمله شاخص­هایی که نشان­دهندۀ پیشرفت شهری است، پایین بودن فقر در این مناطق است. یکی از راه­های رسیدن به این مهم، افزایش مخارج آموزشی است؛ که در این مطالعه به بررسی آن پرداخته می­شود؛ بنابراین، مطالعۀ حاضر به‌دنبال ارزیابی فضایی تأثیر متغیرهای هزینه­های آموزشی، نرخ رشد و نرخ بیکاری بر کاهش فقر در بین خانواده‌های شهری در استان‌های ایران و در دورۀ زمانی 1400-1385ه‍.ش. است. در این مطالعه برای بررسی آزمون­های آماری از مدل پانل پویای تصادفی فضایی گشتاورهای تعمیم‌یافتۀ SGMM-DPD-SAR با کاربرد ضرایب دومرحله‌ای آرلانو-باور/ بوندل-باند استفاده خواهد شد. نتایج به‌دست‌آمده مؤید آن است که طبق پدیدۀ دور باطل فقر، وقفۀ اول متغیر وابسته با ضریب 91/0 دارای تأثیر مثبت‌بر فقر است. وقفۀ اول فضایی SAR نیز مثبت و معنادار 06/0 است که نشان می­دهد وابستگی فضایی مثبتی بین استان‌های ایران وجود دارد، یعنی اثرات متغیرهای توضیحی بر متغیر وابسته دارای تأثیرات فضایی و منطقه­ای است. طبق نظریۀ سرمایۀ انسانی بیکر و شولتز، توسعۀ منابع انسانی ازطریق برنامه­هایی مثل آموزش و بهداشت بر کاهش فقر تأکید می­کند که در اینجا هزینۀ آموزش با ضریب 04/0 منجر به کاهش فقر در خانوارها می­شود، رشد اقتصادی با ضریب 01/0 تأثیر منفی و معناداری برشدت فقر در ایران داشته؛ و هم‌چنین ارتباط منفی بین رشد اقتصادی و شاخص آمارتیاسن وجود دارد، یعنی رشد اقتصادی تأثیرات مثبتی بر میزان کاهش فقر در ایران دارد. نرخ بیکاری نیز با ضریب 06/0 باعث افزایش فقر می‌­شود.