ارزیابی اثر فضایی مخارج آموزش بر خط فقر در استانهای ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی، دانشگاه آیت ا... بروجردی، لرستان، ایران
2 دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی، دانشگاه آیت ا... بروجردی، لرستان، ایران
doi
10.22084/aes.2024.28736.3659چکیده
در قرن 21، ازجمله شاخصهایی که نشاندهندۀ پیشرفت شهری است، پایین بودن فقر در این مناطق است. یکی از راههای رسیدن به این مهم، افزایش مخارج آموزشی است؛ که در این مطالعه به بررسی آن پرداخته میشود؛ بنابراین، مطالعۀ حاضر بهدنبال ارزیابی فضایی تأثیر متغیرهای هزینههای آموزشی، نرخ رشد و نرخ بیکاری بر کاهش فقر در بین خانوادههای شهری در استانهای ایران و در دورۀ زمانی 1400-1385ه.ش. است. در این مطالعه برای بررسی آزمونهای آماری از مدل پانل پویای تصادفی فضایی گشتاورهای تعمیمیافتۀ SGMM-DPD-SAR با کاربرد ضرایب دومرحلهای آرلانو-باور/ بوندل-باند استفاده خواهد شد. نتایج بهدستآمده مؤید آن است که طبق پدیدۀ دور باطل فقر، وقفۀ اول متغیر وابسته با ضریب 91/0 دارای تأثیر مثبتبر فقر است. وقفۀ اول فضایی SAR نیز مثبت و معنادار 06/0 است که نشان میدهد وابستگی فضایی مثبتی بین استانهای ایران وجود دارد، یعنی اثرات متغیرهای توضیحی بر متغیر وابسته دارای تأثیرات فضایی و منطقهای است. طبق نظریۀ سرمایۀ انسانی بیکر و شولتز، توسعۀ منابع انسانی ازطریق برنامههایی مثل آموزش و بهداشت بر کاهش فقر تأکید میکند که در اینجا هزینۀ آموزش با ضریب 04/0 منجر به کاهش فقر در خانوارها میشود، رشد اقتصادی با ضریب 01/0 تأثیر منفی و معناداری برشدت فقر در ایران داشته؛ و همچنین ارتباط منفی بین رشد اقتصادی و شاخص آمارتیاسن وجود دارد، یعنی رشد اقتصادی تأثیرات مثبتی بر میزان کاهش فقر در ایران دارد. نرخ بیکاری نیز با ضریب 06/0 باعث افزایش فقر میشود.