کاربرد مدل بازی چانهزنی جهت تجزیۀ کارایی مدل متمرکز دو مرحلهای در بانکهای ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران.
2 استادیار گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم ریاضی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
3 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم انسانی، واحدشهریار، دانشگاه آزاد اسلامی، شهریار، ایران.
4 استادیار گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم ریاضی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران.
doi
10.22084/aes.2024.28759.3660چکیده
کارایی بانکها در هر کشوری عامل کلیدی در رشد و توسعۀ اقتصاد آن کشور است. اخیراً ارزیابی و ارتقای کارایی صنعت بانکداری در ایران بسیار موردتوجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش ارزیابی کارایی بانکهای منتخب ایران در سال 1400 است. اگرچه در بسیاری از مطالعات صنعت بانکداری استفاده از مدلهای کلاسیک DEA بدون توجه به ساختار داخلی و فرآیندهای جزئی بانکها انجام شده است. برای غلبهبر محدودیتهای مدل کلاسیک DEA استفاده از مدلهای تحلیل پوششی دادههای شبکهایی (NDEA) با رویکرد بازی چانهزنی نش نوآوری این تحقیق است. در این مدل تمام اجزای داخلی فرآیند و انسجام کل آن جهت ارزیابی کارایی فرآیندهای جزئی به شناسایی منابع ناکارآمدی کل سیستم بانکی درنظر گرفته شده است. مزیّت دیگر نتایج حاصل از این ارزیابیها میتواند اطلاعات کافی مدیریتی را برای شناسایی علل و عوامل اثرگذار بر کارایی و کسب مزایای رقابتی در اختیار مدیران قراردهد. نتایج نشان میدهد که فقط بانکهای آینده، خاورمیانه، ملت، صادرات، تجارت، توسعۀ صادرات در هر دو مرحله و کل سیستم عملکرد کارایی دارند. مدل بازی چانهزنی نیز برای تجزیۀ عادلانۀ کارایی و شناسایی مرحلهای که باعث ناکارآمدی شده، استفاده شده است. با توجه به هدف بانکخصوصی برای کسب سود، بانکهایی که عملکرد کارایی مناسبی ندارند، درحقیقت نتوانستهاند از منابع فیزیکی و ظرفیتهای خود بهطور مطلوب برای جذب سپرده و سودآوری بیشتر بهره ببرند.