انقلاب اسلامی و پیدایش ژئوپلیتیک جدید ایران
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس
2 استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشجوی کارشناسی¬ارشد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
مقاله حاضر بر آن است تا با بیان رویکردها، اندیشهها و کنشهای ژئوپلیتیکی ایران قبل و پس از انقلاب، ژئوپلیتیک جدید ایران پس از انقلاب را تبیین نماید. نگارندگان در این مقاله به دنبال این پرسش هستند که وقوع انقلاب اســـلامی چه تحولی در ساختــار ژئوپلیتیک ایران پدید آورد؟ در پاسخ با بررسی و واکاوای بنیانهای اندیشهای و عملی ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و اصول اساسی حاکم بر سیاست خارجی کشور این فرضیه را مطرح کردهایم که ژئوپلیتیک ایران پس از انقلاب متاثر از مفاهیم و استراتژیهایی چون صدور انقلاب، تشکیل امت واحده اسلامی، نه شرقی ـ نه غربی، آمریکا ستیزی، اسراییل ستیزی، دفاع از مظلومان و آزادیخواهان جهان، حمایت از جنبشهای آزادیبخش، امالقری شدن و خروج از پیمان سنتو و ورود به پیمان عدم تعهد ماهیتی انبساطی پیدا کرده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که ژئوپلیتیک ایران در دوران پهلوی دوم به نیابت از آمریکا و متاثر از استراتژیهای این کشور، ماهیتی وابسته و موقعیتی محلی داشت. در این میان وقوع انقلاب اسلامی سبب شد تا ژئوپلیتیک ایران سرشتی مستقل و ابعادی جهانی پیدا کند.