فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روی به عنوان یک عنصر ریزمغذی ضروری، نقش مهمی در رشد و متابولیسم گیاه بر عهده دارد. این مطالعه، به منظور بررسی اثر محلول‌پاشی برگی روی بر رشد، رنگیزه‌های فتوسنتزی و کمیت و کیفیت اسانس گیاه دارویی ریحان در شرایط گلخانه‌ای انجام گرفت. تیمارها شامل چهار سطح اکسید روی (0، 25، 50 و 100 میلی‌گرم بر لیتر) و چهار سطح نانوذره اکسید روی (0، 25، 50 و 100 میلی‌گرم بر لیتر) بودند. نتایج نشان داد که کاربرد برگی روی تأثیر معنی‌داری (P≤0.05) بر صفات مورد اندازه‌گیری داشته است. تیمار اکسید روی و نانوذره روی باعث افزایش معنی‌دار در طول کل گیاه (ارتفاع بوته + طول ریشه)، وزن تر و خشک گیاه، تعداد برگ در بوته، میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی و درصد اسانس ریحان شد و از این نظر نقش نانوذره روی مؤثرتر از اکسید روی بود. بیشترین مقدار شاخص‌های رشدی و میزان رنگیزه‌ها در سطح 100 میلی‌گرم بر لیتر نانوذره روی مشاهده شد. بر اساس نتایج، 34 ترکیب در اسانس ریحان شناسایی شد که بیشترین آنها مربوط به مونوترپن‌های اکسیژن‌دار بوده و سه متابولیت اصلی اسانس شامل متیل چاویکول، لینالول و آلفاکادینول بودند. همچنین بیشترین مقدار متیل چاویکول و آلفاکادینول در سطح 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوذره روی مشاهده شد. روی احتمالاً با افزایش هورمون‌های رشد، بهبود جذب برخی عناصر غذایی و افزایش سنتز پیش‌ساز‌های متابولیت‌های ثانویه توانسته است باعث افزایش رشد و تولید اسانس در گیاه ریحان شود. یافته‌های این تحقیق نشان داد که تأثیر نانوذره روی در افزایش رشد و مواد مؤثره گیاه ریحان، مؤثرتر از کود اکسیدروی است.