فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مراتع مشجر، ترکیبی از گیاهان چوبی درختی و درختچه‌ای در آشکوب فوقانی و گیاهان علفی در زیر‌‌آشکوب است که با هم در ارتباط متقابل بوده و نوع پوشش آشکوب بالایی، بر گیاهان زیرآشکوب، اثرات متفاوتی دارد. این پژوهش، با هدف بررسی اثر تاج پوشش درختی، بر تنوع گونه‌‌ای زیرآشکوب در ذخیرگاه نژدره انجام شد. بدین منظور سه گونه درختی Acer monspessulanum، Pistacia atlantica و Crataegus azarollus که در این منطقه اهمیت نسبی بیشتری در ترکیب گیاهی آشکوب فوقانی دارند، انتخاب گردید. با استفاده از پلات‌‌های یک متر مربعی، درصد پوشش گیاهی زیرآشکوب درختان و فضای باز مرتعی مابین درختان (میکرو سایت‌ها)، در دو جهت دامنه ثبت شد. سپس شاخص‌‌های تنوع گونه‌‌ای برای هر یک از آنها، محاسبه شد. داده‌‌ها با تجزیه واریانس دو طرفه و آزمون دانکن، مورد آنالیز و مقایسه آماری قرار گرفتند. بر مبنای نتایج، میکرو سایت‌‌های باز فاقد درخت در مقایسه میکرو سایت‌‌های زیرآشکوب درختان، دارای تنوع گونه‌‌ای بالاتری هستند. ضمن اینکه، دو جهت شمالی و جنوبی دامنه‌‌ها، تفاوت معنی‌‌داری از نظر تنوع گونه‌‌ای نداشتند. گونه P. atlantica، اثر کاهنده در مقایسه با سایر گونه‌‌ها داشت و گونه C. azarollus در مواردی، سبب افزایش شاخص‌‌های تنوع گونه‌‌ای شد. نتایج آنالیز رگرسیون ، نشان داد که افزایش ارتفاع درختان و کاهش میزان سایه‌‌‌اندازی آنها، تنوع گونه‌‌ای زیرآشکوب را به‌طور معنی‌‌داری افزایش می‌دهد. بنابراین بایستی به‌‌منظور افزایش تنوع گونه‌‌ای زیرآشکوب، مدیریت درختان در جهت افزایش ارتفاع صورت گیرد و در طرح‌های پرورشی نیز اقدامات در جهت افزایش گونه‌های فاقد اثر آللوپاتی در جامعه گیاهی مشجر صورت گیرد.