مطالعه دلایل استفاده کاربران ایرانی از هویت‌های جعلی در اینستاگرام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

2 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

doi
10.22059/mmr.2026.407534.1230
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف مطالعه دلایل استفاده کاربران ایرانی از هویت‌های جعلی در اینستاگرام انجام شد.روش: این تحقیق از نوع کاربردی، میدانی-کتابخانه‌ای و کیفی با روش نظریه داده‌بنیاد با رویکرد گلیزر می‌باشد. مشارکت‌کنندگان 14 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها در رشته‌های علوم ارتباطات و رسانه، پژوهشگران خبره در حوزه مطالعات ارتباطات و رسانه، تحلیل‌گران اجتماعی حوزه شبکه‌های اجتماعی و فعالان و مدیران در سازمان‌های مرتبط با رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی که سابقه اجرایی یا پژوهشی در حوزه پژوهش حاضر دارند، بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود و به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز علاوه بر بررسی اطلاعات جمعیت‌شناختی، از کدگذاری‌های سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) در نرم افزار MAXQDA استفاده شد..یافته‌ها: دلایل استفاده از هویت‌های جعلی در اینستاگرام توسط کاربران ایرانی در 9 مقوله شامل علل  اجتماعی (سه مفهوم)، علل روان‌شناختی (هفت مفهوم)، علل جامعه‌شناختی (چهار مفهوم)، علل مالی (پنج مفهوم)، علل فردی (شش مفهوم)، علل سیاسی (هشت مفهوم)، ابعاد بزه‌کاری (نه مفهوم)، علل قانونی (هشت مفهوم) و عوامل زمینه‌ای (شش مفهوم) شناسایی شدند.نتیجه‌گیری: یافته‌های این تحقیق، دیدگاه‌های مرتبط با هویت در شبکه‌های اجتماعی را در زمینه بومی گسترش داد و با تأکید بر عوامل خاص مانند ناکارآمدی قوانین دیجیتال، نابرابری‌های اجتماعی و فشارهای روانی در فضای مجازی، بُعد جدیدی به ادبیات موضوع افزود.