تجزیۀ شکاف مخارج برق خانوارها با استفاده از مدل‌های تجزیۀ اکساکا-بلیندر و ماچادو-متا

نویسندگان

1 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22084/aes.2023.27244.3546
چکیده

استفادۀ مؤثر از برق در بخش خانوارها برای افزایش سطح رفاه و تأمین برق موردنیاز صنایع تولیدی به‌عنوان موتور رشد اقتصادی مهم‌ترین هدف کشورها است؛ بنابراین کاهش جزء مصرف برق ناشی از عدم کارایی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ در این‌راستا، پژوهش حاضر با استفاده از شواهد آماری هزینه-درآمد خانوارهای ایران برای دورۀ زمانی 1400-1389 به برآورد سهم مصرف ناکارای برق در تفاوت مصرف برق خانوارها می‌پردازد. نتایج مدل‌ تجزیۀ اکساکا-بلیندر نشان می‌دهد که سهم ناکارایی در ایجاد شکاف سهم مخارج برق خانوارها از مقدار 2/87% در سال 1389 به مقدار 5/76% در سال 1400 کاهش یافته است. تجزیۀ ماچادو-متا نشان می‌دهد که سهم تفاوت در ویژگی اجتماعی اقتصادی خانوارها در چندک‌های بالای مصرف برق بالاتر از چندک‌های پایین است و در سال 1400 نسبت به سال 1389 افزایش یافته است؛ بنابراین نقش الگوی مصرفی خانوارها مهم‌تر از نرخ دسترسی به وسایل با انرژی‌بری بالاتر است؛ بنابراین ایجاد سیستم قیمت‌گذاری پله‌ای مهم‌ترین سیاست برای کاهش مصرف برق ناکارا است؛ علاوه‌براین، برآورد رگرسیون چندک نشان می‌دهد که درآمد و بعد خانوار اثر منفی و مالکیت و اندازۀ مسکن و دسترسی به لوازم خانگی اثر مثبت و معناداری را بر سهم مخارج برق خانوارها دارد.