فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: رسانه‌های اجتماعی یکی از مهم‌ترین بسترها برای شناخت و درک افکار عمومی و بهره‌گیری از آن در فرایند سیاست‌گذاری به‌شمار می‌روند. این رسانه‌‌ها فرصت شایان ‌توجهی را برای دولت‌ها فراهم می‌کنند تا دربارۀ شهروندان یاد بگیرند و با آنان به‌طور مؤثر ارتباط برقرار کنند. با وجود این، سیاست‌گذاران علم و فناوری در ایران، تاکنون به‌صورت نظام‌مند از داده‌های رسانه‌های اجتماعی در فرایند سیاست‌گذاری علم و فناوری استفاده نکرده‌اند. غیبت دیدگاه‌های کاربران حساس به موضوعات سیاستی در این حوزه، می‌تواند فرایند تدوین، اجرا و ارزیابی سیاست‌ها را با چالش مواجه سازد. از این‌ رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی کاربست داده‌های کاربران رسانه‌های اجتماعی در مرحلۀ دستورکارگذاری سیاست‌گذاری علم و فناوری انجام شده است. روش: این پژوهش با رویکردی اکتشافی، ابتدا به مرور نظام‌مند پژوهش‌های پیشین در حوزۀ کاربست داده‌های رسانه‌های اجتماعی و دستورکارگذاری سیاستی پرداخته است. با تمرکز بر یک رویداد مشخص در حوزۀ فناوری، یعنی طرح «صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی»، پُست‌های پُرنفوذ منتشرشده در پلتفرم ایکس، در یک بازه زمانی یک‌ساله استخراج شد. پُست‌های پُرنفوذ بر اساس تعریف عملیاتی ارائه‌شده در بخش روش‌شناسی انتخاب و با استفاده از روش‌های تحلیل محتوا و تحلیل تم، بررسی و تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل نشان داد که در پُست‌های پُرنفوذ پلتفرم ایکس، مجموعه‌ای از ویژگی‌های محتوایی و ساختاری وجود دارد که می‌تواند ظرفیت ایجاد دستورکار سیاستی در حوزۀ سیاست‌گذاری فناوری را داشته باشد. این ویژگی‌ها شامل ابعاد مختلفی از جمله نحوۀ بیان محتوا، بار احساسی، زمان انتشار و ویژگی‌های مرتبط با ساختار شبکه و تعامل کاربران است که در مجموع، به افزایش نفوذ و برجستگی موضوعات سیاستی منجر می‌شوند. نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نشان می‌دهد که داده‌های رسانه‌های اجتماعی، به‌ویژه پُست‌های پُرنفوذ در پلتفرم ایکس، می‌توانند به‌عنوان منبعی ارزشمند برای شناسایی مسائل اولویت‌دار و شکل‌دهی به دستورکار سیاست‌گذاری علم و فناوری استفاده شوند. تمرکز بر مرحله دستورکارگذاری، امکان شناسایی ویژگی‌های مؤثر پُست‌های رسانه‌های اجتماعی را فراهم می‌سازد و می‌تواند مبنایی برای توسعۀ ابزارها و مدل‌های سیاست‌گذاری مبتنی بر داده‌های رسانه‌های اجتماعی در آینده باشد.