ارائه چارچوبی برای تخصیص بودجۀ عمومی تحقیق‏‌وتوسعه به دانشگاه‌‏ها با استفاده از بهینه‏‌سازی استوار

نویسندگان

1 استادیار، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

2 پژوهشگر، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

doi
10.22084/aes.2022.25447.3383
چکیده

دانشگا­ه­‌هایی که توسط دولت تأمین مالی می­‌شوند نقشی محوری در تحقیق‌‏وتوسعۀ ملّی دارند. با توجه به محدودیت‌‏های بودجه‌‏ای دولت، تخصیص بهینۀ منابع عمومی اهمیت زیادی یافته است. در این مطالعه، یک چارچوب پشتیبان تصمیم‌­گیری برای تخصیص بهینه و استوار بودجۀ فعالیت‌‏های تحقیق‌‏وتوسعه به‌منظور حداکثرسازی برون‌دادهای مستقیم و غیرقطعی این فعالیت‌‏ها در دانشگاه‌‏ها توسعه یافته است. طراحی آزمایش‌­ها در دو فاز انجام شد. در فاز اول، بدون در نظر گرفتن عدم قطعیت برون‌دادهای تحقیق‌‏وتوسعه دانشگاه‌­ها، تخصیص بهینۀ بودجه با توجه به سه آلترناتیو برای هر دانشگاه تعیین گردید. در فاز دوم، با تغییر پارامترهای مدل (پارامتر کنترل هزینۀ استواری و پارامتر کنترل عدم قطعیت در برون‌دادها)، طرح بهینۀ تخصیص بودجه در حالت غیراستوار و استوار محاسبه شد. نتایج تحلیل داده‌‏ها با استفاده از روش‏‌های آمار توصیفی نشان‌داد که در وضعیت فعلی، تناسب مشخصی بین برون‌دادها و بودجۀ تخصیصی به دانشگاه‌‏ها وجود نداشت و روند تخصیص بودجه، بسیار نوسانی و فاقد الگوی افزایشی مشخص بود. درحالی‌که بودجۀ محاسبه شده به روش بهینه‌‎سازی استوار، روندی منطقی و متناسب با برون‌داد دانشگاه نشان‌داد. هم‌چنین، مدل بهینۀ استوار، کل بودجه در اختیار برای دانشگاه‏‌ها را به‌نحوی توزیع کرد که درمجموع عملکرد بیشینه در سقف بودجه در اختیار حاصل شود. پیاده‏‌سازی مدل برای پنج دانشگاه در شش سال متوالی، بهبود برون‌داد از حداقل 2 تا حداکثر 6 درصد و صرفه‌‏جویی در بودجۀ تخصیص یافته از 1/0 تا 1/1% را نشان می‌‏دهد.