مسئولیت حکومت اسلامی در هدایت متربیان از دیدگاه فقهی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه اللهیات، دانشکدة علوم انسانی، واحد تهرانمرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه اللهیات، دانشکدة علوم انسانی، واحد تهرانمرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری اللهیات، واحد تهرانمرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
چکیده
حکومت الهی در زمین مجری احکام تشریعی است. از این رو، استقرار آن لازم است. ایفای مسئولیت تربیتی و هدایتی حکومتها قبض و بسط دارد. گاهی در سطح کلان به سیاستگذاری و برنامهریزی اکتفا شده، مسئولیت اجرایی را به افراد، نهادی رسمی یا غیر رسمی واگذار میشود. بنابراین، نوشتار حاضر به دنبال پاسخ به این پرسشهاست که حکومت اسلامی در قبال تربیت و هدایت متربیان چه وظیفهای دارد؟ تبارشناسی ادلة فقهی آن ارزیابی و نقد ادله، نقد آرای فقهی و واکاوای نقش حکومت در هدایت و تربیت کدام است؟ نوشتار حاضر با گردآوری ادله اعم از قواعد فقهی و روایات، از مفاد دلالی آنها، حکم یا احکام فقهی خاصی در حوزة مسئولیت حکومت اسلامی را به روش توصیفی و تحلیلی استنباط کرده است. با توجه به اینکه اهتمام به تربیت و هدایت به منظور کمال و سعادت آدمی، از اهداف بنیادین حکومت اسلامی قلمداد شده؛ در هدایت و تربیت متربیان نیز وظیفه و مسئولیتی برای حکومت اسلامی اثبات میشود: مسئولیت حکومت نسبت به هدایت متربیان، بهعنوان اولی، استحباب و رجحان دارد؛ اما بنا به جایگاه حکومت و برخورداری از عامل اقتدار و نفوذ، توانایی تأمین منابع و امکانات و نیز تشخیص مصالح کلی جامعه و درک اوضاع سیاسی و اجتماعی به دلیل تأمین عزت نظام اسلامی، ممانعت از تسلط کفار و حفظ نظام و کیان اسلامی، وظیفة تربیتی و هدایتی بر حکومت واجب میشود.
