فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با کاهش سرانۀ آب، کمیابی این منبع حیاتی تشدید شده و چگونگی توزیع جهانی آب نیز به بحران آب افزوده ‌است؛ ازاین‌رو مدیریت و تخصیص بهینۀ منابع آبی، به‌ویژه در بخش کشاورزی اهمیت دو چندان پیدا کرده است. پژوهش حاضر، تجارت خارجی آب‌مجازی کالاهای کشاورزی ایران با کشورهای مستقل مشترک‌المنافع  را در سال 1397 بررسی کرده است. برای این‌منظور، با به‌کارگیری روش‌تعادل‌جزئی، ابتدا نیاز آبی گیاهان محاسبه شده و سپس، با پردازش داده‌های تجارت متقابل ایران، آب‌مجازی تجسم‌یافته در جریان‌های تجاری و تراز تجاری ایران با کشورهای مذکور، اندازه‌گیری شده‌است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که در سال 1397، ایران در تجارت محصولات کشاورزی با کشورهای مستقل مشترک المنافع، واردکنندۀ خالص آب‌مجازی بوده ‌است؛ ازطرف دیگر، مطالعۀ حاضر نشان می‌دهد، 70.5% از صادرات آب‌مجازی محصولات کشاورزی ایران به مجموعه کشورهای منتخب در سال 1397 ازطریق آب آبی صورت‌گرفته، درحالی‌که درهمین سال، 81.3% از آب تجسم‌یافته در واردات کشاورزی ایران از این منطقه مربوط به آب سبز بوده ‌است. این موضوع علاوه‌بر این‌که نشان‌دهندۀ ‌استفاده بی‌رویه از منابع آبی برای تولید و صادرات محصولات کشاورزی در ایران است، در صورت ادامه، می‌تواند منجر به کاهش ذخائر ملی منابع آب شیرین در ایران شود. باتوجه‌ به یافته‌های پژوهش‌‌‌‌ حاضر پیشنهاد می‌شود در تدوین راهبردهای کشاورزی و اسناد‌بالادستی، توجه ویژه‌ای به نیازهای آبی و تجارت آب‌مجازی صورت گیرد. هم‌چنین، توصیه می‌شود ضمن ارتقای بهره‌وری آب، ملاحظات فنی و اقتصادی لازم در تخصیص بهینۀ اجزای آب‌مجازی صورت گیرد.