مطالعۀ انتقادی مؤلفه‌های «خودشیفتگی» و «درون‌گرایی» در نظریۀ جمع عقلانیت و معنویت

نویسندگان

1 دانش‌آموخته سطح چهار، حوزه علمیه قم، ایران.

2 دانش آموخته دکتری مدرسی معارف اسلامی، گرایش مبانی نظری اسلام، دانشگاه معارف اسلامی قم.

doi
10.22034/ksiu.2023.97.55
چکیده

هدف:‌ هدف اصلی از انجام این تحقیق، مطالعۀ انتقادی خودشیفتگی و درون‌گرایی انسان معنوی در نظریۀ «جمع عقلانیت و معنویت» بود. روش: روش این پژوهش، توصیفی- تحلیلی از طریق مطالعات کتابخانه‌‌ای و استنادی می‌‌باشد. در این تحقیق، با تأکید بر مبانی حکمت صدرایی و آموزه‌های وحیانی اسلام، مؤلفه‌های خودشیفتگی و درون‌گرایی ارزیابی شده است. یافته‌ها: مهم‌ترین نقدهای وارد بر مؤلفه‌های درون‌گرایی و خودشیفتگی عبارتند از: عدم امکان عرضۀ الگوی معنوی، فراموشی نقش نهادها و ساختارها در زندگی، ازخودبیگانگیِ انسان معنوی خودشیفته و خودخواهی معنوی. نتیجه‌گیری: این نظریه با پذیرفتن مبانی دنیای مدرن، ویژگی‌های خاصی را برای مسیر معنویت‌گرایی برمی‌شمارد. «خودشیفتگی» و «درون‌گراییِ» انسان معنوی از جملۀ این ویژگی‌ها می‌باشند. این مؤلفه‌ها در حقیقت پیامد و لازمۀ مبنای «فردگرایی» معنویت‌اند. انسان معنوی با تفرّد خود، به دنبال درون‌گرایی حداکثری و ابراز خود به دلیل خودشیفتگی است. در نتیجه، این دو مؤلفه، نظریۀ عقلانیت و معنویت را با چالش جدّی مواجه می‌کنند.