کاربرد مدل بازی تکاملی انتقال ژنتیک برای تحلیل روابط تجاری استراتژیک در بازارهای هدف در راستای موافقتنامههای منطقهای
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22084/aes.2021.24094.3270چکیده
هنوز هم تحتتأثیر تفکر جنگ سرد، بسیاری از کشورها ممکن است بهجای همکاری، در روابط بینالملل با یکدیگر رقابت داشته باشند. با اینوجود، در بیشتر مواقع انتخاب سیاستهای دائمی درخصوص تجارت امکانپذیر نیست؛ چراکه با تغییر ساختار تولید و سطح توسعه، منافع کشورها تغییر مییابد. در نتیجه، چندین شکل تعاملات استراتژیک در طی روند سیاستگذاری تجاری ظاهر میشود. بر همیناساس در این مقاله، با استفاده از یک مدل نامتقارن بازی تکاملی و اضافه کردن فرضیۀ بازی برد-برد، به تجزیه و تحلیل اثرات اعمال استراتژی همکاری بهجای رقابت در امور بینالملل پرداخته میشود. بررسی تکامل در بستر نظریۀ بازیها کمک میکند پدیدههایی همچون رفتارهای همکارانه بهتر توضیح داده شوند؛ لذا در این تحقیق، علاوهبر منظور کردن مکانیزم پویایی تغییرات در بازۀ زمانی 2005 تا 2018، ابتدا مدل بازی مطابق با بازی معمای زندانی طراحی شده و در ادامه با اضافه کردن فرضیۀ بازی برد-برد و بهدست آوردن منافع بازیگران، مدل اولیه بهمنظور بررسی امکانسنجی ایجاد توافق میان کشورهای ایران، ترکیه و روسیه در دستیابی به بازار عراق بهعنوان بازار هدف، بسط داده شده است. براساس نتایج بهدست آمده از بازی تکاملی تحت استراتژی مختلط، ایران بهدلیل قدرت چانهزنی بالاتر، بهعنوان رهبر عمل کرده و بهجای همکاری با ترکیه، استراتژی رقابت را انتخاب خواهد کرد و در عوض، ترکیه نقش پیرو را داشته و بهجای رقابت با ایران، همکاری را انتخاب میکند، بهویژه اگر هزینۀ پیشبینی شده برای عدم تعامل زیاد باشد. با اینحال، در بازی تکاملی پویا و تحت فرضیۀ جدید بازی برد-برد، به این نکته پی برده میشود که استراتژی همکاری در زمینۀ تجارت با کشور عراق و کمک به توسعۀ آن، به احتمال زیاد یک گزینۀ منطقی برای ایران و ترکیه است. همچنین با حضور روسیه، امکان کسب منافع بیشتر با انتخاب استراتژی همکاری بهجای رقابت، بالاتر خواهد بود.