ارائه یک مدل فرایند کسبوکار چرخشی نوآورانه پایدار در صنعت تولید و نشر
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و کسبوکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت کسبوکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دکتری، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/mmr.2024.385056.1132چکیده
هدف: در عصری که آگاهی زیستمحیطی بسیار مهم است، صنایع در سراسر جهان تلاش میکنند تا ردپای اکولوژیکی خود را به حداقل برسانند، بهویژه صنعت تولید و نشر کتاب، روزنامهها و مجلهها، بهطور فزایندهای برای تأثیرهای زیستمحیطی آن، از استفاده از کاغذ گرفته تا شیوههای توزیع، بررسی شدهاند. در سالهای اخیر مباحثی نظیر، مدلهای کسبوکار چرخشی، اقتصاد چرخشی، مدلهای کسبوکار نوآورانه و مباحث مربوط به مدلهای فرایند کسبوکار، در کانون توجه متخصصان قرار گرفته و نگاه صنعت و دانشگاه بدان معطوف شده است. ارتباط سبک مدیریت و خلاقیت روسا با میزان درآمد انتقال مدلهای کسبوکار در صنعت، به اقتصاد دایرهای در بخشهای مختلف همچنان محدود است و شرکتهای تولیدی، در زمینۀ صنعت تولید و نشر با کمبودهایی در قابلیت و مهارت در این زمینه مواجهند که به موضوع چالشانگیزی تبدیل شده است. برای تقویت مزیت رقابتی، صنایع تولیدی در زمینۀ کاغذ و نشر، باید مفاهیم اقتصاد چرخشی را بپذیرند و آن را بهکار ببرند. اقتصاد چرخشی، مدلی از تولید و مصرف است که شامل بهاشتراکگذاری، استفاد مجدد، تعمیر، نوسازی و بازیافت مواد و محصولات برای مدت زمان طولانی است. با انتقال از یک مدل خطی سنتی به مدل دایرهای، شرکتها حلقهها را میبندند و از طریق کاهش مواد و بازسازی آیندهای بادوامتر ایجاد میکنند. تاکنون، ادبیات دانشگاهی قادر نبوده است تا به اندازۀ کافی از شرکتهای تولیدی در صنعت نشر حمایت کند. شکاف اصلی فقدان شیوههای نظاممند برای ارائۀ راهنمایی و مشاوره به صنعت، در طول طراحی مدلهای تجاری برای اقتصاد چرخشی است؛ بنابراین پژوهش حاضر قصد دارد تا با ارائۀ یک مدل فرایند چرخشی نوآورانه تکراری در عمل، به شکاف تحقیقاتی موجود کمک کند. هدف پژوهش حاضر ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و بررسی مدلهای فرایند موجود برای امکان ادغام اقتصاد چرخشی و نوآوری مدل کسبوکار پایدار و ارائۀ یک مدل فرایند نوآور و چرخشی تکراری با در نظر گرفتن رویکرد پایداری برای استفاده در صنعت نشر است. روش: ﭘﮋوﻫﺶ حاضر، از ﻧﻈﺮ جمعآوری دادهها، از ﻧﻮع توصیفی ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ اﺳﺖ. برای جستوجوی منابع و مقالات، از روش فراترکیب استفاده شده است. روش فراترکیب الگویی ساختارمند برای تحلیل کیفی متن و استخراج مفاهیم است و هفت گام را شامل میشود. برای تجزیهوتحلیل دادهها، از روش تحلیل مضمون استفاده شد که مشتمل بر سه مرحله است. در مرحلۀ دوم پس از ادغام مدلهای فرایند موجود در یافتههای مرحلۀ اول و شناسایی مراحل، فعالیتها و ابزار در هر مرحله، یک مدل فرایند با استفاده از یافتههای مرحلۀ اول و بهکمک روششناسی طراحی بهدست آمد. یافتهها: با بررسی ساختاری مدلهای فرایند مدل کسبوکار ارائهشده در ۴۶ نشریه، عناصر مشترک شناسایی و ادغام شد و در نهایت، یک مدل فرایند مفهومی برای نوآوری مدل کسبوکار چرخشی ارائه شد. گفتنی است که بهمنظور انتخاب مراحل هر فرایند، از مراحل مدل کسبوکار چرخشی نوآورانه استفاده شد. نتیجهگیری: در پژوهش حاضر، مدل ارائهشده، یک مدل فرایند مفهومی و تکراری جدید بر مبنای ادغام عناصر مدل فرایند پژوهشهای پیشین است که از نه مرحله و فعالیت و ابزار تشکیل شده است: ۱. آمادهسازی؛ ۲. شروع؛ ۳. تجزیهوتحلیل چرخۀ عمر؛ ۴ تجزیهوتحلیل رقبا؛ ۵. ایدهسازی چرخشی؛ ۶. طراحی چرخشی؛ ۷. نقشهراه؛ ۸. بهکارگیری مدل چرخشی؛ ۹. ارزیابی. این مراحل نوآوری مدل کسبوکار چرخشی را از آغاز تا مرحلۀ نهایی هدایت میکنند.