مدیریت ریسک‌های سرمایه‌پذیر در قراردادهای تأمین مالی توسعۀ بالادستی نفت و گاز در چارچوب مدل مخاطرات اخلاقی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت قراردادهای بین‌المللی نفت و گاز، گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 استادیار گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، دانشکدۀ حقوق و علوم‌سیاسی، دانشگاه علامۀ طباطبایی، تهران، ایران

3 استاد، گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، دانشکدۀ حقوق و علوم‌سیاسی، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22084/aes.2021.22813.3181
چکیده

عدم تقارن اطلاعاتی بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های نفتی بین‌المللی زمینه‌‌ساز بروز پدیده‌های انتخاب نامناسب (در زمان انتخاب پیمانکار) و مخاطرات اخلاقی (در مراحل انعقاد و اجرای قرارداد) در قراردادهای تأمین مالی توسعۀ میادین نفت و گاز کشور است. اگر در قراردادهای منعقده چاره‌ای برای مخاطرات اخلاقی شرکت نفتی اندیشیده نشود، فارغ از این‌که کدام قالب قراردادی انتخاب شود، منافع مورد انتظار شرکت ملی نفت ایران تأمین نخواهد شد. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، یافته‌های علم اقتصاد در حوزۀ نظریۀ قراردادها برای تدوین قراردادی کامل‌تر در جهت مدیریت مخاطرات اخلاقی ناشی از عدم تقارن اطلاعاتی به‌کار گرفته شده است. بدین‌منظور ظرفیت شروط حقوقی برای کاهش زمینه‌های بروز مخاطرات اخلاقی به‌کار گرفته شده است. مهم‌ترین حوزه‌های عدم تقارن اطلاعاتی در قراردادهای موردنظر عبارتنداز: ویژگی‌های فنی و طراحی پایه و تفصیلی پروژه، تعیین سقف هزینه‌ها و منابع مالی پروژه، برنامۀ تأمین منابع مالی موردنیاز و برنامۀ بازپرداخت منابع مالی. به‌کارگیری هدفمند شروط قراردادی در راستای کاهش تضاد منافع و هم‌سوسازی منافع طرفین قرارداد، تعیین شاخص‌های عملکرد مطلوب در قرارداد، ارائه ابزارهای کارا جهت کنترل و نظارت بر عملکرد پیمانکار و پرداخت معوق در جبران خدمات عمده‌ترین راهکارهای مدیریت ریسک‌های شرکت ملی نفت ایران هستند.