بررسی مهارت‌های مقابله با فشارهای روانی و مشکلات براساس نظریة روان‌شناختی فولکمن و لازاروس در مثنوی معنوی با تکیه بر حکایت «شیر و نخجیران»

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

هدف مقالة حاضر پاسخ به این پرسش است که شیوة مقابله با فشارهای روانی و مشکلات در ادب تعلیمی فارسی با تکیه بر حکایت «شیر و نخجیران» در مثنوی تا چه حد با شیوه­های مقابلة فولکمن و لازاروس قابل انطباق است؟ روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. داده‌ها با مطالعة منابع کتابخانه‌ای و همچنین، داده‌های مبتنی شیوة تودورف در سلسله‌بندی داستان و پرسشنامة سبک­های مقابله­ای  (WCQ)لازاروس و فولکمن برای دریافت راهبرد مقابله استفاده شد. نتایج تحلیل داده‌های حاصل از پرسشنامه و مطالعات کتابخانه‌ای نشان داد راهکار مولوی برای مقابله با فشارهای روانی مطابق با سبک مقابله­ای مسأله­مدار لازاروس و فولکمن است که با حل مدبرانة مسأله و مسئولیت­پذیری و جست‌وجوی حمایت اجتماعی، فشار روانی موجود در حکایت از بین می­رود و مسألة واهمه از مرگ به شکل مدبرانه حل می­شود. همچنین، نتایج نشان داد در این داستان از شیوة مسأله­مدار مثبت و از سبک مقابله­ای هیجان­مدار به شکل کم­رنگ بهره گرفته شده است.