تأثیر پاداش‌های پولی و نگرانی‌های شغلی بر کیفیت اعتباردهی بانک‌ها: مطالعۀ موردی کمیتۀ اعتباری شعبه‌های یک بانک ایرانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار گروه مالی و بانکداری، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22084/aes.2021.23396.3233
چکیده

مطابق با ادبیات مالی، در صورت وجود مسأله عدم تقارن اطلاعات، مشکل نمایندگی می‌تواند بر کیفیت اعتبارات بانک‌ها تأثیر بگذارد. در این‌رابطه، براساس نتایج مطالعات مرتبط، پاداش‌های پولی و نگرانی‌های شغلی مسئول وام‌دهی یا سایر نمایندگان بانک در فرآیند وام‌دهی، بر مشکل یادشده و در نتیجه کیفیت اعتباردهی مؤثر است. براساس نتایج این مطالعات، برخلاف پاداش‌های پولی مبتنی‌بر «حجم اعتباردهی»، پاداش‌های مبتنی‌بر «نتیجۀ عملکرد اعتباردهی» و همچنین بالاتر بودن نگرانی‌های شغلی مسئولان وام‌دهی، ازطریق «افزایش تلاش‌های مسئولان وام‌دهی در زمینۀ غربال‌گری و نظارت بر اعتبارگیرنده» منجر به افزایش کیفیت اعتباردهی و افزایش محافظه‌کاری در اعتباردهی می‌شود؛ بنابراین، پیرو مطالعات یادشده، در این مقاله، با استفاده از داده‌های مرتبط با تسهیلات خُرد یک بانک ایرانی بین سال‌های 1390 تا 1397، اثر پاداش‌های پولی و نگرانی‌های شغلی اعضای کمیتۀ اعتباری شعبه‌ها بر کیفیت تسهیلات خُرد، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت؛ به این‌منظور، از آنجا که متغیر وابسته (کیفیت تسهیلات خُرد) یک متغیر ترتیبی گسسته است و ازسوی دیگر، فرض رگرسیون‌های موازی نقض شد، از الگوی لاجیت ترتیبی تعمیم‌یافته استفاده گردید. نتایج برآورد الگوی یادشده نشان‌داد (1) تعریف یک ساز و کار انگیزشی که منجر به تغییر سیستم پاداش و جریمۀ مرتبط با اعطای تسهیلات از «اتکای صرف به حجم تسهیلات» به «اتکای هم‌زمان به حجم و نتیجۀ عملکرد (کیفیت) تسهیلات اعطا شده»، کیفیت تسهیلات خُرد اعطایی توسط کمیتۀ اعتباری شعبه‌های بانک موردمطالعه را بهبود داده است و (2) جایگزینی بازنشسته‌ها توسط جوانان در کمیتۀ اعتباری شعبه‌ها، کیفیت تسهیلات خُرد را بهبود داده است که دلیل آن نگرانی‌های شغلی بیشتر جوانان، ناشی از چشم‌انداز پیشرفت شغلی بیشتر آن‌ها در مقایسه با بازنشسته‌ها است. همچنین از سایر نتایج مهم می‌توان به اثر مثبت «افزایش حضور زنان در کمیتۀ اعتباری شعبه» بر «کیفیت تسهیلات خُرد» اشاره نمود.