فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وفور منابع طبیعی در برخی از کشورها همچون موهبت عمل کرده و منجر به افزایش رشد و توسعۀ آن‌ها شده است، اما در برخی دیگر همچون مصیبت ظاهر شده و منجر به کاهش سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند سلامت به عنوان عامل مهم رشد اقتصادی و از دیدگاه عدالت اجتماعی حقی مسلّم برای همگان شده است. مقالۀ حاضر با استفاده از روش خود‌رگرسیونی با وقفه‌های گسترده (ARDL) به بررسی تأثیر وابستگی به درآمد نفت بر شاخص امید به زندگی به‌عنوان شاخص سلامت در ایران طی دورۀ 1396-1363 می‌پردازد. نتایج برآورد نشان‌داد که در بلند‌مدت تأثیر رانت نفت به‌عنوان شاخص وابستگی به منابع طبیعی، بر امید به زندگی در ایران به‌صورت U معکوس بوده است. به‌عبارتی تا اندازۀ مشخصی رانت منابع نفتی اثر مثبتی بر امید به زندگی داشته، اما با افزایش وابستگی به منابع نفتی، این اثر منفی شده است؛ سپس برای تحلیل اثر کیفیت نهادی بر ارتباط بین وابستگی به منابع نفتی و پیامد سلامت، نتایج برآورد برای ایران با سه کشور در حال توسعه با درجۀ کیفیت نهادی ضعیف شامل: عربستان‌سعودی، بحرین و کویت، و سه کشور توسعه‌یافته با درجۀ کیفیت نهادی قوی شامل: نروژ، کانادا و ایالات‌متحده آمریکا مقایسه شد. نتایج نشان داد که در کشورهای دارای کیفیت نهادی ضعیف، رابطۀ بین رانت نفت و امید به زندگی همانند ایران است، اما در کشورهای دارای کیفیت نهادی قوی، رانت نفت بر امید به زندگی بی‌اثر بوده است؛ بنابراین درجۀ توسعه‌یافتگی و کیفیت نهادی کشور در تبدیل رانت نفت به موهبت یا مصیبت مؤثر است.