فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پیچیدگی‌های فزاینده محیطی در کنار تغییرات شتابان صنعت رسانه، سبب‌ شده است که آینده‌پژوهی به‌عنوان یکی از روندهای مطالعاتی در صنعت رسانه مطرح شود. یکی از روش‌های آینده‌پژوهی کیفی، مورفولوژی است که بر اساس دو بُعد «اثر بر آینده» و «احتمال رخداد»، پیشران‌های آینده را بر اساس قضاوت کیفی خبرگان، به‌صورت کلامی و برقراری روابط خطی بررسی می‌کند. با توجه به وجود ابهام در کلام انسان و رد فرض وجود روابط خطی میان پیشران‌های آتی، امروزه کمتر از این روش بهره ‌برده می‌شود.روش: در این پژوهش تلاش شد تا با بهره‌گیری از منطق فازی، امکان ارزش‌گذاری چندگانه درجات صدق به‌منظور کاهش در ابهام کلامی خبرگان و با بهره‌گیری از تکنیک دیماتل، امکان تحلیل شبکه‌ای و عدم‌استقلال خطی در پیشران‌های آتی، به تحلیل مورفولوژی جهت بهره‌برداری در صنعت رسانه اضافه شود. بدین ‌منظور، پس از توسعه نظری روابط ریاضی فازی ـ شبکه‌ای، ماتریس مورفولوژی در محیط نرم‌افزار متلب شبیه‌سازی و با استفاده از یک مثال عددی آزمایش شد.یافته‌ها: در تحلیل مورفولوژی با رویکرد شبکه‌ای ـ فازی، بر اساس هشت گام می‌توان از ابهام کلامی خبرگان و خطای ناشی از استقلال خطی پیشران‌های آتی صنعت رسانه کاست: 1. تعریف مسئله و فرموله‌کردن آن؛ 2. تعیین پیشران‌های آینده صنعت رسانه؛ 3. ترسیم گراف تأثیرهای پیشران‌ها؛ 4. استخراج بردار وزنی پیشران‌ها؛ 5. ارزیابی کلامی ـ فازی میزان عدم‌قطعیت پیشران‌ها؛ 6. ترسیم ماتریسی چندبُعدی؛ 7. ارزیابی خروجی‌ها، بر مبنای دو عامل مکان وقوع و میزان نزدیکی به ‌هدف مطلوب؛ 8. تحلیل عمیق‌تر پاسخ‌های ممکن.نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که خروجی مدل توسعه‌یافته مورفولوژی، در مقایسه با مدل اولیه مورفولوژی بر مبنای دو بردار فازی «اثر بر آینده» و «احتمال رخداد» و محاسبه دو متغیر «عدم تمرکز» و «مرکز ثقل» در ارزیابی پیشران‌های آتی در صنعت رسانه مؤثرتر است.