عوامل مؤثر بر جرم مالی در ایران با تأکید بر ادوار تجاری و آسیبهای اجتماعی
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22084/aes.2020.20602.2981چکیده
دادههای جرم در ایران، بهویژه جرائم مالی، از انتهای دهه 80 دارای روند افزایشی است. هدف این پژوهش تحلیل عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر جرم، بر مبنای نظریههای انتخاب عقلایی و ساختار اجتماعی است. با توجه به محدودیت داده، به جرم سرقت بهعنوان یکی از اشکال مهم جرائم مالی پرداخته میشود. تفاوت مهم پژوهش حاضر با مطالعات تجربی گذشته، بررسی اثر متغیرهای اجتماعی ازجمله نرخهای شیوع اعتیاد، طلاق و آموزش و همچنین منظور کردن اثر ادوار تجاری و مخارج دولت بر شاخص جرم است. روش دادههای ترکیبی استانی در بازه زمانی 1386-1394 برای برآورد الگوی پژوهش مورداستفاده قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان میدهد که نرخ سرقت با متغیرهای اقتصادی همچون درآمد سرانه رابطه منفی و معنادار و با تورم و فقر و بیکاری جوانان رابطه مثبت و معنادار دارد. همچنین رفتار مخالف چرخهای سرقت در کشور تأیید میگردد. از یافتههای دیگر پژوهش، رابطه منفی و معنادار نرخ سرقت با نسبت مخارج دولت به تولید ناخالص داخلی است. همچنین رابطه منفی شاخص ترکیبی نرخ بیکاری و آموزش نشاندهنده اثر غالب آموزش نسبت به بیکاری در بحث جرائم است. نتایج پژوهش رابطه مثبت و معنادار نرخ شیوع اعتیاد و نرخ طلاق را با سرقت تأیید میکند. اعتیاد منجر به کاهش فرصت مشارکت در بازار کار قانونی شده و طلاق میتواند آثار اجتماعی و روانی شدید در برداشته باشد.