نقش سرمایه انسانی در رشد اقتصادی، مصرف انرژی و آلودگی زیستمحیطی در راستای توسعه پایدار در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان
3 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان.
doi
10.22084/aes.2020.20099.2940چکیده
در این پژوهش نقش سرمایه انسانی در توسعه پایدار از طریق بررسی همزمان سه معادلهی رشد اقتصادی، مصرف انرژی و انتشار CO2 با استفاده از روش گشتاورهای تعمیمیافته (GMM) طی دوره زمانی 2014-1971 بررسی و تحلیلشده است. در همین راستا و با هدف بهبود تبیین مفهوم سرمایه انسانی در این الگوی معادلات همزمان از شاخص سرمایه انسانی مبتنی بر متوسط سالهای تحصیل و بازدهیهای آموزش استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که سرمایه انسانی در ایران بهدلیل عدم توجه به آموزشهای کاربردی، کیفیت آموزش و بهکارگیری در موقعیتهای شغلی نامتناسب با تحصیلات نهتنها منجر به افزایش رشد اقتصادی نشده است بلکه با اخلال در روند تخصیص بهینه منابع و اتلاف منابع، کاهش رشد اقتصادی را نیز به همراه داشته است. همچنین نتایج مؤید نقش سرمایه انسانی در کاهش مصرف انرژی و در نتیجه کاهش انتشار آلودگی از طریق گسترش فناوریهای کارا و کاهنده انرژی است. از طرفی افزایش سرمایهگذاری سبب افزایش رشد اقتصادی در ایران شده است؛ اما در روند رشد و مصرف انرژی به ملاحظات زیستمحیطی توجهی صورت نپذیرفته است. در نهایت نتایج نشاندهندهی آن است که افزایش رانتهای نفتی در ایران در مقادیر پایین، سبب کاهش رشد اقتصادی شده است درحالیکه در مقادیر بالا، افزایش رشد را به همراه داشته است؛ بنابراین علائمی از بروز پدیده "نفرین نفت" در ایران حداقل در مقادیر کم رانتهای نفتی وجود دارد.