واکاوی ساختار دمای ایران مبتنی بر برونداد پایگاه دادۀ مرکز پیشبینی میانمدت هواسپهر اروپایی (ECMWF) نسخۀ ERA Interim
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدة علوم زمین، تهران، ایران
2 دانشیار آب و هواشناسی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدة علوم زمین، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدة علوم زمین، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی کشاورزی، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، سبزوار، ایران
doi
10.22059/jphgr.2018.238512.1007092چکیده
هدف از این پژوهش پایشِ دمایِ هوا با رهیافتی آماری بر اساس برونداد پایگاه دادة بازواکاویشده (ECMWF) نسخة ERA Interim برای دورة زمانی 1979ـ2015 با تفکیک مکانی 125/0×125/0 درجة قوسی و همسنجی آن با پایگاه ملی اسفزاری و پیمونگاههای همدید کشور است. از سنجههای RMSE و R2 برای اعتبارسنجی نتایج و از بُعد فرکتالی برای دگردیسی زمانی استفاده شد. نتایج اعتبارسنجی پایگاه ECMWF نشاندهندة توانایی و دقت زیاد آن در برآورد دمای هوا بوده است. همسنجی پایگاه ECMWF با پایگاه ملی اسفزاری و پیمونگاههای همدید از نتایج مطلوبی برخوردار است؛ این نتایج در ششماهة دوم یا نیمة گرم سال، به سبب تباین کمتر دمایی، از نتایج بسیار مطلوبتری برخوردار است. بُعد فرکتالی دما در دورة گرم سال (دارای دگرگونی کوتاهمدت) افزایش یافته و در دورة سرد سال (دارای دگرگونی بلندمدت) کاهش یافته است. توزیع فضایی دمای هوا نشان داد در ایجاد الگوی دمای هوا در بام ایران عامل عرض جغرافیایی بیشترین نقش را ایفا میکند. کانون گرمترین نواحی در مناطقِ کویر لوت، جنوبشرق، و نوار جنوب کشور است. مناطق خنک و سرد نیز منطبق بر نواحی مرتفع و پیکربندی ناهمواریهای بام ایران است.