اولویتبندی درجة وضعیت شاخص های تخریب در رویشگاه های جنگلی کشور
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جنگلداری دانشکدة کشاورزی دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 کارشناس ارشد مدیریت کشاورزی دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استادیار گروه جنگلداری دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
4 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22059/jfwp.2015.57125چکیده
یکی از روشهای مدیریت و کنترل پایداری منابع جنگلی شناخت انواع صدمات و تخریبهایی است که شرایط کمی و کیفی مناطق جنگلی ایران را به خطر میاندازد. در این مطالعه، با نگاهی یکپارچه، شاخصهای مختلف تخریب در عرصههای جنگلی ایران با بررسی منابع کتابخانهای شناسایی شد و پس از آن استادان دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران درجة وضعیت و اولویت این شاخصها را در شش رویشگاه جنگلی هیرکانی، ارسباران، زاگرس، ایرانـ تورانی، خلیج عمانی، و مانگرو با روش تحلیل کارشناسی بررسی کردند. مطابق این بررسی تخریب زیستگاه، کاهش زادآوری، کاهش سطح، تغییر پوشش کف جنگل، کاهش بارخیزی خاک، تغییر تیپ جنگل، کاهش کیفیت درختان، کاهش حجم سرپا، تغییر فرم پرورشی، آتشسوزی، آلودگی، کاهش تراکم، کاهش تاجپوشش، خشکیدگی، حذف گونة جنگلی، تغییر گونة جنگلی، کاهش اشکوب جنگلی، و کاهش ارتفاع توده به ترتیب اولویتهای اول تا هجدهم شاخصهای تخریب در رویشگاههای جنگلی ایراناند. نتایج اولویتبندی میزان تخریب به تفکیک رویشگاههای جنگلی نشان داد رویشگاههای زاگرس، خلیج عمانی، ایرانـ تورانی، ارسباران، هیرکانی، و مانگرو به ترتیب در اولویتهای اول تا ششم قرار دارند. همچنین، مهمترین شاخصهای تخریب در رویشگاه هیرکانی کاهش حجم سرپا، در رویشگاه ارسباران تخریب زیستگاه، در رویشگاه ایرانـ تورانی کاهش بارخیزی خاک، در رویشگاه زاگرس کاهش سطح، در خلیج عمانی تغییر پوشش کف جنگل، و در رویشگاه مانگرو آلودگی بود. این نتایج در جهتگیری برنامهریزی و مدیریت حفاظتی جنگلهای کشور برای تدوین استراتژیهای کنترلی و بازدارندة تخریب میتواند مؤثر باشد.
