رابطه سیستمهای مغزی / رفتاری، تکانش گری و کاهش اهمیت تأخیری با رفتارهای پرخطر در نوجوانان: نقش واسطهای اختلال در تنظیم هیجان
نویسندگان
1 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 کارشناس ارشد روانشناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران .
3 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22054/jep.2023.74079.3856چکیده
نوجوانی دورهای از تحول اساسی در رشد عاطفی، اجتماعی، عصبی و شناختی است که با افزایش آسیبپذیری در برابر صدماتی مانند تصادفات رانندگی، جرائم خشونتآمیز، اعتیاد و روابط جنسی همراه است. بر این اساس هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطهای اختلال در تنظیم هیجان در رابطه با سیستمهای مغزی / رفتاری، تکانش گری و کاهش اهمیت تأخیری در رفتارهای پرخطر دانشآموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم بود. تعداد 321 نفر از دانش آموزان دختر و پسر به شیوهی نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. مقیاسهای بهکاربرده در این پژوهش شامل مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی علی زاده محمدی (1387)، مقیاس سیستم فعالسازی رفتاری/ بازداری رفتاری Carver and White (1994)؛ مقیاس تکانش گری Linam (2013)؛ مقیاس انتخاب پولی Kirby و همکاران (1999) و مقیاس اختلال در تنظیم هیجان Graz and Roemer (2004) بود. تحلیل دادهها به روش همبستگی پیرسون و مدلیابی معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزارهای AMOS نسخه 24 و SPSS نسخه 23 انجام گردید. سیستم فعالسازی/بازداری رفتاری و اختلال در تنظیم هیجان بر رفتارهای پرخطر اثر مستقیم داشت. اختلال در تنظیم هیجان در رابطه سیستم فعالسازی/بازداری رفتاری و تکانش گری بر رفتارهای پرخطر اثر غیرمستقیم داشت. بر اساس نتایج بهدستآمده از پژوهش حاضر میتوان گفت جهت کاهش شیوه رفتارهای پرخطر باید به تنظیم هیجانی، سیستم مغزی / رفتاری و تکانش گری توجه گردد. این یافتهها میتواند دستاوردهای کاربردی در سبک تربیتی نوجوانان داشته باشد.