رابطه سیستم‏های مغزی / رفتاری، تکانش گری و کاهش اهمیت تأخیری با رفتارهای پرخطر در نوجوانان: نقش واسطه‏ای اختلال در تنظیم هیجان

نویسندگان

1 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 کارشناس ارشد روانشناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران .

3 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22054/jep.2023.74079.3856
چکیده

نوجوانی دوره‌ای از تحول اساسی در رشد عاطفی، اجتماعی، عصبی و شناختی است که با افزایش آسیب‏پذیری در برابر صدماتی مانند تصادفات رانندگی، جرائم خشونت‏آمیز، اعتیاد و روابط جنسی همراه است. بر این اساس هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه‌ای اختلال در تنظیم هیجان در رابطه با سیستم‌های مغزی / رفتاری، تکانش گری و کاهش اهمیت تأخیری در رفتارهای پرخطر دانش‏آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم بود. تعداد 321 نفر از دانش آموزان دختر و پسر به شیوه‏ی نمونه‏گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. مقیاس‏های به‌کاربرده در این پژوهش شامل مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی علی زاده محمدی (1387)، مقیاس سیستم فعال‏سازی رفتاری/ بازداری رفتاری Carver and White (1994)؛ مقیاس تکانش گری Linam (2013)؛ مقیاس انتخاب پولی Kirby و همکاران (1999) و مقیاس اختلال در تنظیم هیجان Graz and Roemer (2004) بود. تحلیل داده‌ها به روش همبستگی پیرسون و مدل‏یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای AMOS نسخه 24 و SPSS نسخه 23 انجام گردید. سیستم فعال‏سازی/بازداری رفتاری و اختلال در تنظیم هیجان بر رفتارهای پرخطر اثر مستقیم داشت. اختلال در تنظیم هیجان در رابطه سیستم فعال‏سازی/بازداری رفتاری و تکانش گری بر رفتارهای پرخطر اثر غیرمستقیم داشت. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش حاضر می‏توان گفت جهت کاهش شیوه رفتارهای پرخطر باید به تنظیم هیجانی، سیستم مغزی / رفتاری و تکانش گری توجه گردد. این یافته‏ها می‏تواند دستاوردهای کاربردی در سبک تربیتی نوجوانان داشته باشد.