ارائه راهکارهای سیاستی توسعه تأمین مالی صادرات ایران و اولویتبندی آنها
نویسندگان
1 پژوهشگر مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
2 استادیار مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
doi
10.22084/aes.2020.19611.2911چکیده
یکی از الزامات افزایش رقابتپذیری کالاهای صادراتی در بازارهای جهانی، توسعهیافتگی بازارهای مالی در تأمین منابع مالی موردنیاز صادرکنندگان است؛ چراکه رقبای کشور در بازارهای جهانی از تعدد و تنوع بالایی در این روشها برخوردارند. ازاینرو، عدم توجه جدی به این موضوع میتواند در رشد و توسعه صادرات غیرنفتی نیز محدودیتهای جدی وارد سازد. تأمین مالی فعالیت صادرکنندگان در قالب ترتیبات مالی، بیمهای و ضمانتی با توجه به بالا بودن ریسکهای تجاری و غیرتجاری عمدتاً از طریق نهادهای دولتی در دو قالب تأمین مالی قبل از حمل و تأمین مالی پس از حمل انجام میشود. بااینحال، بررسیها نشان میدهد چالشهای متعددی در محورهای ساختاری (چارچوبهای نهادی و پایه)، رفتاری (عملکرد تأمین مالی صادرات) و محیطی (خارج از کنترل بنگاه) در تأمین مالی صادرات غیرنفتی وجود دارد. با توجه به تفاوت در دامنه اثرگذاری، قابلیت اجرایی سازی و هزینههای هر یک از راهکارهای پیشنهادی مرتبط با این چالشها، اولویتبندی راهکارهای عمدهترین چالشهای تأمین مالی صادرکنندگان غیرنفتی در محورهای مورداشاره، هدف اصلی این مقاله بوده است. به همین منظور، در این مطالعه پرسشنامهای حاوی راهکارهای سیاستی پیشنهاد شده و در اختیار 45 نفر از خبرگان سیاستگذاری حوزه صادرات و تأمین مالی قرار گرفته است. پس از تأیید روایی و پایایی پرسشنامه، اولویتبندی راهکارهای پیشنهادی از طریق تجزیهوتحلیل آماری و روش TOPSIS صورت گرفته است. در نتیجه مهمترین و با اولویتترین راهکارهای سیاستی پیشنهادی تأمین مالی صادرات غیرنفتی، مرتبط با عامل رفتاری بوده و شامل افزایش سرمایه در گردش واحدهای صادراتی؛ افزایش سرمایه بانک توسعه صادرات ایران و صندوق ضمانت صادرات ایران از منابع دولتی؛ ایجاد و گسترش خطوط اعتبارات صادراتی ارزانقیمت بانک مرکزی به بانک توسعه صادرات ایران؛ و کاهش نرخ کارمزد اعتبارات، ضمانتنامهها و بیمهنامههای صادراتی بوده است.
