تدوین مدل ساختاری عوامل مؤثر بر طرد همسالان در مقطع ابتدائی: یک پژوهش آمیخته

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

4 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

5 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22054/jep.2021.36943.2463
چکیده

در دهۀ اخیر با توجه به سهم مؤثر طرد همسالان در مشکلات روان‌شناختی کودکان که گاهی به آینده نیز تعمیم پیدا می‌کرد، این سازه در ادبیات پژوهشی به شکلی بسیار جدی‌تر پا به عرصۀ وجود گذاشته است. هدف اصلی پژوهش حاضر تدوین مدل ساختاری طرد همسالان بر پایۀ یک طرح پژوهشی آمیخته (کمّی - کیفی) بود. در قسمت کیفی با تکیه‌بر نظرات متخصصین تعلیم و تربیت و آموزگاران پایۀ ششم و نیز پیشینۀ پژوهشی مدل ساختاری عوامل مؤثر بر طرد همسالان با تکیه‌بر روش مثلث سازی طراحی گردید. بدین‌صورت که در آن متغیرهای مکنون ضعف‌های خانوادگی، ضعف در درک دیگران و ضعف در زبان و تعامل به‌صورت غیرمستقیم و سازه‌های مشکلات روان‌شناختی، ضعف‌های تحصیلی و عدم جذابیت ظاهری به‌صورت مستقیم بر طرد همسالان تأثیر می‌گذاشتند. در قسمت کمّی، جامعۀ مدنظر شامل کلیۀ دانش‌آموزان دبستانی شهر کرمانشاه در سال 97- 1396 بود که تعداد 311 نفر از ایشان به‌عنوان نمونه و به‌صورت خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند و به ابزاری محقق ساخته پاسخ دادند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از رویکرد حداقل مربعات جزئی استفاده شد. بعد از تأیید روایی و پایائی مدل مفهومی، نتایج برازش مدل نشان‌دهندۀ تأیید آن بود. درمجموع می‌توان گفت که نتایج پژوهش حاضر می‌تواند الهام‌بخش اولیا، آموزگاران و سیاست‌گذاران آموزشی باشد و آن‌ها را در فرایند پیگیری و یا درمان کمک شایانی بنماید.