بررسی کارایی مدل هیدرولوژیک HEC- HMS در شبیه‏ سازی هیدروگراف سیلاب حوضه‏ های آبخیز جنگلی (مطالعة موردی: جنگل خیرود)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جنگل‌داری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانشیار گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشجوی کارشناسی‏ ارشد مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/jfwp.2015.55594
چکیده

روش شمارة منحنی سرویس حفاظت خاک (SCS-CN) از روش‌های بسیار کاربردی است که به‌طور گسترده برای پیش‌بینی رواناب مستقیم ناشی از بارندگی در نقاط مختلف دنیا استفاده می‌شود. در این مطالعه، برای تهیة نقشة شمارة منحنی و ورود اطلاعات مدل فیزیکی حوضة آبخیز خیرود به برنامة HEC-HMS، از الحاقیة HEC-GEOHMS، نرم‌افزار ArcGIS و تصاویر ماهواره‌ای Google Earth استفاده شد. همچنین به منظور آنالیز آماری داده‌های حداکثر بارش روزانة ایستگاه باران‌سنجی، برای ورود مدل هواشناسی حوضه به برنامه HEC-HMS، از نرم‌افزارهای SPSS، Excel، Easy Fit و Curve Expert استفاده شد و هیدروگراف سیلاب با دورة بازگشت‏های 2، 5 ،10، 25، 50 و 100 سال شبیه‌سازی شد. در‌نهایت برای واسنجی مدل پس از بررسی داده‏های هیدرومتری ایستگاه خیرود، بین سه واقعة متناظر جهت واسنجی و اعتبارسنجی، دو واقعه جهت واسنجی و یک واقعه جهت اعتبارسنجی مدل استفاده شد. نتایج مربوط به دبی اوج خروجی از هریک از زیرحوضه‏ها‏ نشان داد A1 با بیشترین دبی اوج در رتبة اول سیل‌خیزی و زیرحوضة B2 نیز به دلیل کمترین وسعت در بین سایر زیرحوضه‏ها در رتبة آخر سیل‌خیزی قرار دارد. همچنین، کارایی مدل HEC-HMS پس از واسنجی آن برای شبیه‌سازی دبی اوج سیلاب در حوضة مطالعه‌شده، مورد تأیید است.