بررسی رابطه پویای ساختار مالیاتی و رشد اقتصادی در ایران با تأکید بر نااطمینانی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد اقتصاد نفت و گاز، دانشگاه صنعت نفت
2 کارشناسی ارشد علوم اقتصادی
3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان
4 کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد واحد اسلامی، اصفهان، ایران
doi
10.22084/aes.2019.19093.2878چکیده
یکی از ارکان مهم توسعه اقتصادی کشورها، ساختار نظام مالیاتی و منابع مختلف درآمدهای مالیاتی است. اخذ مالیات و گسترش پایههای مالیاتی یکی از ابزارهای مورداستفاده توسط دولتها برای ایفای نقش راهبری سیاستهای اقتصادی است. در این خصوص، وجود ثبات و کسب اطمینان از پایداری ساختار و درآمدهای مالیاتی مسئله مهمی است که باید موردبررسی و تجزیهوتحلیل قرار گیرد. ازاینرو، یکی از موضوعات مهم در خصوص ساختار نظام مالیاتی، بررسی تأثیر نااطمینانی درآمدهای مالیاتی بر رشد اقتصادی یا تولید ناخالص داخلی است. در ایران نیز با توجه به نوسان (نااطمینانی) درآمدهای مالیاتی، بررسی ارتباط بین انواع درآمدهای مالیاتی با تولید ناخالص داخلی از اهمیت بالایی در حوزه سیاستگذاریهای مالی دولت برخوردار است؛ بنابراین، در مطالعه حاضر به بررسی میزان و نحوه تأثیر نااطمینانی ساختار (درآمدهای) مالیاتی ایران بر تولید ناخالص داخلی طی سالهای 1357 تا 1396 و با بهرهگیری از الگوی واریانس ناهمسانی شرطی خودتوضیحی تعمیمیافته (GARCH) و رویکرد خود توضیحی با وقفههای توزیعی (ARDL) پرداخته شده است. نتایج تحقیق نشان داد که نااطمینانی مالیاتی در ایران میتواند هم تأثیر مثبت و هم تأثیر منفی بر رشد اقتصادی بگذارد؛ بهگونهای که متغیرهای نااطمینانی مالیات کالاها و خدمات، نااطمینانی مالیات واردات و نااطمینانی مالیات ثروت (دارایی) تأثیر منفی و متغیرهای نااطمینانی مالیات اشخاص حقوقی و مالیات درآمد تأثیر مثبتی بر رشد اقتصادی ایران داشتهاند. همچنین، متغیر پرداختهای بودجه تأثیری مثبت اما بیمعنایی بر رشد اقتصادی ایران داشته است. در نهایت، تولید ناخالص داخلی تأثیر مثبت، معنادار و قابلتوجهی از وقفه اول خود پذیرفته است.