نگرش ابن ابیالحدید در صفات سلبی خداوند و قرابت او به نظریۀ امامیه
نویسندگان
1 دانشیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره). شهر ری، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره).شهر ری، تهران، ایران
3 استاد گروه فلسفه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. تهران، ایران
doi
10.22034/ksiu.2023.96.7چکیده
صفات خداوند و از جمله صفات سلبی او، از مسائل چالشبرانگیز از گذشته تا حال بوده است؛ چنانکه برخی، تنها صفات خداوند را صفات سلبی او دانسته و علم ایجابی به صفات را نفی کردهاند؛ عدهای برای شناخت باریتعالی، او را به انسان یا سایر مخلوقات تشبیه کرده و برخی به جسمیت او قائل شدهاند و در قبال آنها برخی دیگر برای فرار از تشبیه دچار تنزیه مطلق شدهاند. آنگونه که در نهجالبلاغه در میان خطبههای مختلف موجود است امام علی(ع) با ادلّه متعدد، تشبیه و تجسیم را رده کردهاند، متکلمین مسلمان (اعم از شیعه و سنی) با تکیه بر نظرات خود، بیانات امام علی(ع) را در این مورد شرح و توضیح دادهاند. در این میان ابن ابیالحدید معتزلی، از شارحان نهجالبلاغه، مهمترین صفات سلبی باریتعالی را با توجه به خطبههای نهجالبلاغه توضیح داده است. هدف: هدف از انجام این پژوهش، تبیین نظرات ابن ابیالحدید و اثبات قرابت دیدگاه وی با متکلمین امامیه بود. روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. یافتهها و نتیجه: ابن ابیالحدید در توضیح صفات سلبی، از جمله نفی تشبیه و اعضا و جوارح و نفی جهت از خداوند و همچنین نفی حلول و عرض و... از باریتعالی، از نظرات متکلمین شیعه متأثر بوده است.
