نقش کمال‌گرایی سازگارانه و ناسازگارانه مادران در احساس مسئولیت‌ دانش‌آموزان: نقش میانجی‌گری خودکارآمدی تحصیلی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی تهران

doi
10.22054/jep.2023.64129.3496
چکیده

هدف پژوهش بررسی نقش کمال‌گرایی مادران (سازگارانه و ناسازگارانه) در مسئولیت‌پذیری فرزندان با میانجی‌گری خودکارآمدی تحصیلی آنها بود. طرح پژوهش از نوع همبستگی و جامعۀ‌آماری شامل دانش‌آموزان دبیرستان‌های دخترانۀ شهر یزد و مادران آن‌ها در سال تحصیلی 1401 -1400، که تعداد آنها 16800 نفر بود. به ‌منظور انتخاب نمونه، با استفاده از جدول مورگان و با توجّه به حجم جامعه، تعداد 342 دانش‌آموز دختر مقطع متوسطۀ دورة اوّل و دوّم و مادران این دانش‌آموزان، به‌عنوان نمونۀ پژوهش به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامۀ کمال‌گرایی هیل (2004)، خودکارآمدی جینگز و مورگان (1999) و مسئولیت‌پذیری در خانه و مدرسه کردلو (1387) بود. تحلیل مسیر با استفاده از نرم‌افزار لیزرل، نشان داد، بین کمال‌گرایی سازگارانه و خودکارآمدی رابطۀ مثبت، مستقیم و معنی‌دار (405/0 r=) و بین خرده مقیاس‌ کمال‌گرایی سازگارانه و مسئولیت‌پذیری رابطۀ مثبت، مستقیم و معنی‌دار (453/0 r=) وجود دارد. بین خرده مقیاس‌کمال‌گرایی ناسازگارانه و خود‌کارآمدی، رابطۀ مثبت، مستقیم و معنی‌دار (102/0- r=) و بین خرده مقیاس کمال‌گرایی ناسازگارانه و مسئولیت‌پذیری، رابطۀ منفی، مستقیم و معنی‌دار (258/0- r=) وجود دارد. بین خودکارآمدی و مسئولیت‌پذیری رابطۀ مثبت، مستقیم و معنی‌دار (378/0 r=) وجود دارد.کمال‎گرایی سازگارانه والدین از طریق متغیر میانجی خودکارآمدی بر مسئولیت‌پذیری ارتباط مثبت، غیرمستقیم و معنی‌دار دارد. وکمال‎گرایی ناسازگارانه والدین از طریق متغیر میانجی خودکارآمدی بر مسئولیت‌پذیری ارتباط غیرمستقیم و غیرمعنی‌دار دارد. همچنین نتایج همبستگی برای زیرمقیاس‎ها نشان داد، تلاش برای عالی بودن، نظم و سازماندهی، هدفمندی، به‌عنوان کمال‌گرایی سازگارانه، رابطۀ مثبت و معنی‌دار با خودکارآمدی دارند و استانداردهای بالا برای دیگران، حساسیت بین‌فردی به‌عنوان.