تحلیل عوامل کلان اقتصادی مؤثر بر شاخص توان‌پذیری مسکن خانوار در مناطق شهری ایران: با تأکید بر نقش دولت

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی

2 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی

3 کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22084/aes.2019.17744.2761
چکیده

از دیدگاه اقتصاد خرد مسکن کالایی با کاربرد مصرفی و سرمایه­ای است و به‌عنوان یک کالای ویژه دارای خواصی نظیر ناهمگن بودن، غیرقابل جانشینی و تحرک­ناپذیری است. مسکن به‌عنوان کالاهای مصرفی بیشترین سهم را در سبد هزینه خانوار دارد. از سوی دیگر، مسکن به‌عنوان کالای سرمایه­ای می­تواند بخش عمده­ای از سرمایه­ها و نقدینگی­های جامعه را جذب نموده و منجر به افزایش تقاضای سفته­بازی در بازار مسکن شود. شکل­گیری تقاضای سرمایه­ای مسکن باانگیزه سوداگری و محدود بودن منابع زمین، منجر به افزایش قیمت زمین و مسکن ‌و کاهش شاخص توان­پذیری خانوار در مناطق شهری می­شود؛ بنابراین، اعمال مالیات بر تقاضای سوداگری مسکن می­تواند باعث کاهش تقاضای سوداگری مسکن و در نتیجه کاهش قیمت مسکن شود. این امر در نهایت، باعث افزایش قدرت مالی خانوار به­منظور خرید مسکن باانگیزه­های مصرفی خواهد شد. در این راستا، هدف این تحقیق بررسی عوامل کلان اقتصادی اثرگذار بر شاخص توان­پذیری مسکن خانوار در مناطق شهری، با استفاده از مدل داده­های تابلویی پویا  در دوره زمانی (1395-1385)، است. نتایج حاصل‌شده بیانگر این است که تسهیلات پرداختی به­منظور خرید مسکن منجر به کاهش شاخص توان­پذیری و افزایش دسترسی خانوارها به مسکن شده­ است. همچنین، سیاست مالیاتی اعمال‌شده در بخش مسکن از طریق کنترل تقاضای سوداگری مسکن دسترسی خانوارها به مسکن را افزایش داده است. به‌علاوه، اهرم زمین، قیمت دارایی­های جایگزینی مسکن، نرخ تورم، نرخ اشتغال و نرخ ازدواج سایر عوامل اثرگذار بر شاخص توان­پذیری مسکن خانوار بوده­اند.