بازخوانی مدل ساختار فضایی مسکن میان مرتبه با استفاده از پارادایم تئوری سیستم های پیچیده (CST)

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران

2 استاد، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران

doi
10.22075/jme.2023.29361.2383
چکیده

پژوهش حاضر در جستجوی مدلی تازه از عوامل اثر‌گذار بر شکل‌دهی ساختار فضای مسکن میان مرتبه شهر تهران با استفاده از پارادایم تئوری سیستم‌های پیچیده است. ضرورت درک حاصل از اثر عوامل درونی و بیرونی بر تغییرات ساختار فضایی مسکن، زمینه لازم را برای انجام این تحقیق فراهم نموده است. تحقیق با هدف کاربردی-توسعه‌ای و با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده‌ها در تحقیق به صورت ترکیبی (کیفی و کمی) گرد‌آوری شده‌اند. در این تحقیق با استفاده از مفاهیم پارادایم تئوری سیستم‌های پیچیده و تطبیق آن با عوامل ساختار فضایی مسکن، مدل‌های لایه‌بندی شده متشکل از سه عامل اصلی: ابعاد طراحی، ضوابط و مقررات و عناصر کالبدی ارائه شده‌اند. مولفه‌های ضوابط و مقررات از طریق بررسی محتوای اسناد و مطالعات کتابخانه‌ای شناسایی شده و مولفه‌های ابعاد طراحی نیز متناسب با مبانی نظری توسعه و طراحی پایدار تبیین شده‌اند. سنجش میزان اهمیت ابعاد طراحی بوسیله پرسش از خبرگان حوزه طراحی مسکن به روش تحلیل سلسله مراتبی فازی صورت پذیرفته است، تحلیل بیانگر آن است که اولویت و میزان اهمیت هر یک از ابعاد طراحی: محیطی/ اقلیمی، فرهنگی/ اجتماعی و اقتصادی/ فن‌آوری در هر ساختار فضایی مسکن متفاوت می‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد تغییر هر ساختار فضایی تحت تاثیر دگرگونی‌های درونی و بیرونی در موقعیت‌های مختلف مکانی، باعث تغییر کل ساختارهای فضایی می‌شود. جهت تامین کیفیت فضاهای مسکونی در راستای تغییرات، «مدل» داده‌های لازم را برای برنامه‌ریزی و بهره‌مندی هوشمندانه در زمان طراحی فراهم می‌نماید.