تحلیل نامتقارنی تکانه‌های قیمت و درآمد نفت در نرخ بیکاری ایران کاربردی از الگوی NARDL

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه مازندران

2 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه مازندران

3 کارشناس ارشد اقتصاد انرژی دانشگاه مازندران

doi
10.22084/aes.2018.16543.2658
چکیده

در مطالعه حاضر کوشش بر‌ آن است تا نقش تکانه‌های قیمت و درآمد نفت در نرخ بیکاری ایران در قالبی متقارن(خطی) و نامتقارن (غیرخطی) مورد بررسی قرار گیرد. به این منظور بر اساس داده­های فصلی 2001:2 تا 2017:4، در برآورد الگو از رهیافت خودتوضیحی با وقفه­های توزیعی خطی و غیرخطی استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که در قالب متقارن قیمت نفت بر نرخ بیکاری به‌طور معکوس مؤثر بوده و درآمد نفتی اثری بر نرخ بیکاری ندارد. همچنین مطابق با قالب نامتقارن در کوتاه­مدت قیمت و درآمد نفت اثری نامتقارن بر نرخ بیکاری دارد. به‌نحوی‌که روند کاهش­ها در قیمت نفت با یک فصل وقفه با اثری معکوس بر نرخ بیکاری همراه بوده و افزایش­ها در قیمت نفت مؤثر نیست. در باب درآمد نفتی نتایج نشان می­دهد که هم افزایش­ها و هم کاهش­ها در درآمد نفت اثری معکوس بر نرخ بیکاری دارد. به‌نحوی­که نخست، اندازه اثر افزایش­ها در درآمد نفت بر نرخ بیکاری، متفاوت از اثر کاهش­ها در آن است و دوم، اندازه اثرگذاری روند کاهشی درآمد نفت بر نرخ بیکاری بیش از اندازه اثرگذاری روند افزایشی آن است. در بلندمدت نیز نتایج برای قیمت نفت مشابه با دوره کوتاه­مدت بوده و تنها کاهش­ها در قیمت نفت بر نرخ بیکاری اثری معکوس دارد. اثر تکانه­های درآمد نفت نیز برخلاف دوره کوتاه­مدت، در بلندمدت بر نرخ بیکاری با جهتی معکوس مؤثر است. به‌نحوی‌که نخست، ناتقارنی در اثرگذاری تکانه­های درآمد نفت بر نرخ بیکاری تأیید می­شود و دوم بر خلاف کوتاه­مدت، در بلندمدت اندازه اثر تکانه­های مثبت درآمد نفتی بر نرخ بیکاری بزرگ‌تر از اثر تکانه­های منفی است. شاخص قیمت نیز در الگوی خطی و غیرخطی در کوتاه­مدت و بلندمدت اثری معکوس بر نرخ بیکاری در اقتصاد ایران دارد.