ارزیابی کارایی بانک‌های منتخب در ایران و ارتباط آن با متغیرهای درون بانکی و کلان اقتصادی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه خوارزمی

doi
10.22084/aes.2018.14331.2510
چکیده

پژوهش حاضر به اندازه­گیری کارایی 15 بانک منتخب ایران به تفکیک بانک­های خصوصی، دولتی و دولتی خصوصی شده طی دوره زمانی 1394-1385 با روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) که روشی پویا و پیشرو در اندازه­گیری کارایی و بهره­وری است، می­پردازد. برای این منظور از متغیرهای دارایی­های ثابت، هزینه­های عملیاتی، سپرده­ها و حقوق صاحبان سهام به‌عنوان متغیر ورودی و متغیرهای سود خالص، جمع درآمدها و تسهیلات به‌عنوان متغیر خروجی استفاده شده است.     در مرحله بعد با استفاده از مدل­های پانل تأثیر متغیرهای درون بانکی (نسبت سرمایه­گذاری به کل دارایی، نسبت بدهی به کل دارایی و اندازه بانک) و کلان اقتصادی (رشد اقتصادی، نرخ تورم، تغییر نرخ ارز، نوسانات نرخ تورم، نوسانات تغییر نرخ ارز و نرخ رشد نقدینگی) بر روی کارایی بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که به‌طور میانگین، کارایی بانک­های دولتی 87%، کارایی بانک­های خصوصی 94% و کارایی بانک­های دولتی خصوصی­شده 98% است. براساس نتایج پژوهش، نااطمینانی نوسانات تغییر نرخ ارز و تورم، تأثیر منفی بر کارایی بانک­های ایران دارند. همچنین نرخ تورم و تغییرات نرخ ارز نیز با کارایی بانک­های ایران رابطه منفی و معناداری دارد. به‌منظور افزایش کارایی بانک­ها پیشنهاد می­شود که بانک­ها به سمت خصوصی شدن حرکت کنند و موجبات کاهش دارایی­های ثابت و هزینه­های عملیاتی خود را فرآهم کنند.