تحلیل مبانی فلسفی حقوق بنیادین ملت از منظر علامه مصباح یزدی

نویسندگان

1 دکترای حقوق عمومی دانشگاه تهران، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم

doi
10.22034/ksiu.2023.95.7
چکیده

مردم در جامعۀ سیاسی دارای حقوق و آزادی‌های عمومی‌اند که به بخشی از آنها با عنوان حقوق بنیادین ملت، در قانون اساسی تصریح شده است. همۀ نظامهای سیاس از مبانی اندیشه‌ای و فلسفی برگرفته از حاکمیت اندیشه‌ها و ایدئولوژی شکل گرفته‌اند. از این رو، بر اساس نوع نگرش فلسفی حاکم بر نظام سیاسی، قانون اساسی را تدوین و تصویب کرده و در نهایت، مبانی فلسفی خود را در ارکان و ساختار حکومتها و نیز در نوع نگرش به حقوق بنیادین ملت متبلور می‌سازند. هدف: هدف این پژوهش، تبیین نگرش فلسفی و حقوقی علامه مصباح یزدی و نیز تأثیر این رویکرد در تعیین مبنا و منشأ حقوق بنیادین برای ملت در حکومت اسلامی بود. روش: مقالۀ حاضر با روش تحلیلی‌– توصیفی، مبانی فلسفی حقوق بنیادین ملت را از منظر علامه مصباح یزدی بررسی کرده است. یافته: علامه مصباح یزدی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان و نظریه‌پردازان معاصر، مبانی فلسفی حقوق بنیادین ملت را در همگرایی حقوق ملت با شریعت، کمال‌باوری، کرامت انسانی و فرجام‌باوری خلاصه کرده است. نتیجه‌گیری: از منظر علامه مصباح یزدی، مشروعیت حقوق و آزادی‌های بنیادین برای افراد بشر در نظام اسلامی، در چارچوب تعیین‌شده توسط شارع مقدس و در گرو انطباق با مبانی دینی است؛ به نحوی که محدودۀ اعمال حقوق بنیادین توسط ملت با اندیشۀ خدامحوری و وابستگی وجودی انسان با خداوند و همچنین رعایت اصول کمال‌محوری، فرجام‌باوری و کرامت انسانی تعیین شده است.