تعیین مراحل فنولوژی و انباشت سرمایی و گرمایی درخت سیب تابستانه تحت شرایط اقلیمی کرج
نویسندگان
1 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری
2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی کشاورزی، گروه جغرافیا، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری
doi
10.22059/jphgr.2018.223751.1006982چکیده
ارزیابی مراحل فنولوژی و انباشت سرمایی و گرمایی درختان میوه براساس شرایط اقلیمی حائزِ اهمیت است. در مطالعة حاضر زمان رخداد و آستانههای دمایی مراحل فنولوژی درخت سیب تابستانه در مقیاس BBCH به صورت میدانی مشخص شد. سپس، با استفاده از آمار دمای ساعتی و روزانه، انباشت سرمایی منطقه براساس کاربست مدلهای ساعات سرمایی، یوتا، و دینامیکی و انباشت گرمایی براساس کاربست مدلهای درجة روزهای رشد مؤثر و فعال، و اندرسون و ریچاردسون تعیین شد. نتایج نشان داد که در درخت سیب تابستانه هفت مرحله فنولوژی با طول فصل رشد 132روزه رخ میدهد. انباشتِ سرمایی منطقه براساس مدلِ CH 1041 ساعت، براساس مدلِ یوتا 1716 واحد سرمایی، و براساس مدل دینامیکی 76 سهم سرمایی مشخص شد. بیشترین انباشت سرمایی در ماههای دسامبر، ژانویه، و فوریه رخ میدهد. براساس مدلهای درجة رشد مؤثر و فعال به ترتیب 2223 و 3026 درجة روز و براساس مدل اندرسون و ریچاردسون به ترتیب 7203 و 12086 درجة ساعت رشد (GDH) رخ میدهد. کفایت انباشت سرمایی منطقه برای واریتههای زودرس مناسب است؛ اما برای واریتههای دیررس محدودیت دارد. روند تغییرات افزایشی معنیدار در دماهای ساعتی ایام سرد، بهخصوص دماهای کمینة شبانه، مشاهده شد؛ این شرایط کاهش انباشت سرمایی و ظهور زودهنگام گُلدهی و افزایش خطر سرما و یخبندان را همراه خواهد داشت.