تعیین مراحل فنولوژی و انباشت سرمایی و گرمایی درخت سیب تابستانه تحت شرایط اقلیمی کرج

نویسندگان

1 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی کشاورزی، گروه جغرافیا، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری

doi
10.22059/jphgr.2018.223751.1006982
چکیده

ارزیابی مراحل فنولوژی و انباشت سرمایی و گرمایی درختان میوه براساس شرایط اقلیمی حائزِ اهمیت است. در مطالعة حاضر زمان رخداد و آستانه‏های دمایی مراحل فنولوژی درخت سیب تابستانه در مقیاس BBCH به صورت میدانی مشخص شد. سپس، با استفاده از آمار دمای ساعتی و روزانه، انباشت سرمایی منطقه براساس کاربست مدل‌های ساعات سرمایی، یوتا، و دینامیکی و انباشت گرمایی براساس کاربست مدل‌های درجة روزهای رشد مؤثر و فعال، و اندرسون و ریچاردسون تعیین شد. نتایج نشان داد که در درخت سیب تابستانه هفت مرحله فنولوژی با طول فصل رشد 132روزه رخ می‏دهد. انباشتِ سرمایی منطقه براساس مدلِ CH 1041 ساعت، براساس مدلِ یوتا 1716 واحد سرمایی، و براساس مدل دینامیکی 76 سهم سرمایی مشخص شد. بیشترین انباشت سرمایی در ماه‌های دسامبر، ژانویه، و فوریه رخ می‏دهد. براساس مدل‌های درجة رشد مؤثر و فعال به ترتیب 2223 و 3026 درجة روز و براساس مدل اندرسون و ریچاردسون به ترتیب 7203 و 12086 درجة ساعت رشد (GDH) رخ می‏دهد. کفایت انباشت سرمایی منطقه برای واریته‏های زودرس مناسب است؛ اما برای واریته‏های دیررس محدودیت دارد. روند تغییرات افزایشی معنی‏دار در دماهای ساعتی ایام سرد، به‌خصوص دماهای کمینة شبانه، مشاهده شد؛ این شرایط کاهش انباشت سرمایی و ظهور زودهنگام گُل‌دهی و افزایش خطر سرما و یخبندان را همراه خواهد داشت.