فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گسترش روزافزون محیط‌های شهری، ایجاد و توسعه سیستم‌های حمل‌ونقل درون شهری به منظور کاهش ترافیک، آلودگی‌ها و کاهش هزینه‌های ناشی از عبور و مرور درون شهری امری ضروری است. با توجه به اینکه بخش مهمی از هزینه ساخت مترو مربوط به حفاری و نگهداری تونل‌ها می‌شود. بنابراین یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها در بحث ساخت تونل‌های مترو روش حفاری در محیط‌های آبرفتی و ریزشی می‌باشد. حفاری تونل توسط ماشین TBM-EPB در مقایسه با سایر روش‌های حفاری در خاک‌های نرم و مناطق ریزشی یک روش سریع، پرقدرت و همراه با نگهداری است. یکی از عوامل بسیار مهم در جلوگیری از ریزش سینه‌کار در حین حفاری در زمین‌ها‌ی نرم و آبرفتی برآورد فشار سینه‌کار بهینه ماشین حفاری در هر مرحله حفاری (کیلومتراژهای مختلف) می‌باشد. زیرا کم و یا زیاد بودن فشار سینه‌کار ماشین حفاری منجر به افزایش هزینه‌ها، خسارت‌های جانی، سختی زیاد و همچنین منجر به وقفه در اتمام پروژه می‌شود. در این مقاله به دلیل عدم قطعیت در پارامترهای ژئوتکنیکی و حساسیت تونل‌های شهری، مسئله از دیدگاه احتمالاتی مورد مطالعه قرار گرفته است. به همین منظور،  ابتدا برای 50 حالت مختلف مدل‌سازی عددی خط 2 مترو تبریز با استفاده از نرم‌افزار PLAXIS3D2020 صورت گرفته و در ادامه از روش شبیه‌سازی مونت‌کارلو برای تولید اعداد تصادفی و اختصاص توزیع‌های احتمالاتی مناسب استفاده شده است. سپس با استفاده از الگوریتم فراابتکاری گرگ خاکستری (GWO) فشار سینه‌کار ماشینTBM-EPB  با کمک رابطه پیش‌بینی بدست آمده، تخمین زده شده است. در نهایت به منظور ارزیابی و صحت‌سنجی رابطه بدست آمده از شاخص‌های آماری ضریب همبستگی مربع (R2)، شمول واریانس (VAF)، میانگین درصد خطای مطلق (MAPE)، جذر میانگین خطای مربع (RMSE) و میانگین خطای مربع (MSE) استفاده شده است. با توجه به اعتبارسنجی مدل، رابطه ایجاد شده توسط الگوریتم گرگ خاکستری به واقعیت مسئله بسیار نزدیک بوده و از آن می‌توان برای ادامه مسیر در مناطق مشابه دیگر استفاده کرد.