مواجهه مخاطب با فضای شنیداری تعزیه مبتنی بر آرای فلسفی مرلوپونتی
نویسندگان
1 دکتری فلسفه هنر، گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 دانشیار گروه کارگردانی و بازیگری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه تربیت مدرس،تهران، ایران.
4 استادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5 دانشیار گروه فلسفه غرب، دانشکده ادبیات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jfadram.2025.385534.615973چکیده
این پژوهش به تحلیل پدیدارشناسانه نحوه مواجهه مخاطب با فضای شنیداری تعزیه میپردازد. هدف اصلی تبیین ساختار یکپارچه این تجربه بر اساس پدیدارشناسی بدنمند موریس مرلوپونتی است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی-فلسفی بوده و چارچوب نظری آن بر مفاهیم کلیدی مرلوپونتی نظیر بدنمندی و لحمیت استوار است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که مفاهیم پدیدارشناسی بدنمند چگونه میتواند تجربه مخاطب از تعزیه را تبیین کند. بدینترتیب شنیدن، دیدن و لمس در تعزیه از مرز تفکیکشدهی حواس عبور کرده و در قالبی حسآمیز، تجربهای واحد و زیسته پدید میآورند. این درهمتنیدگی، باعث میشود مخاطب نه ناظر بیرونی، بلکه بخشی از رخداد آیینی شود؛ یعنی صوت، تصویر و حرکت در بدن او جذب و با زیستجهان شریک میگردند. از این منظر، تعزیه الگویی است برای تحقق عملی نظریهی ادراک مرلوپونتی که در آن جهان، بدن و معنا در یک کنش پدیدارشناسانهی واحد تجسد مییابند.
