جستوجوی جوامع مادرسالار در پیش از تاریخ، با تکیه بر یافتههای محوطههای تدفینی در جنوب غرب آسیا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس
2 استادیار گروه باستانشناسی دانشگاه شهید بهشتی
3 استاد گروه باستانشناسی دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
امروزه برخی پژوهشگران بر این باورند که در یک ساختار مادرسالار، جانشینیِ ارثی در یک خطِ مادرتباری ردیابی میشود. محل سکونت، مادرمکانی است و همۀ موارد ضروری در دست زنان است.ولی ما امروزه در جوامعی با ساختار پدرسالار و مردمحور زندگی میکنیم. برخی از پژوهشگران فمینیست بر این باورند که اگر جامعۀ مادرسالاری در پیش از تاریخ وجود داشته باشد، چهبسا بتوان به پایان یافتنِ ساختار پدرسالار امروزین نیز امیدوار بود.2 برای جستوجوی زنان، چگونگیِ زیست و جایگاه آنان در گذشته، میتوان از مواد و انباشتههای گوناگونی همچون دادههای اسکلتی و کالاهای گور بهره برد. با کمک پژوهشهایی دربارۀ خاکسپاری زنان و چگونگی آن در یک محوطۀ تدفینی و با کمک یافتههای گورها، میتوان انگارههایی برای بود یا نبودِ یک ساختار مادرسالار در آن جامعه ارائه کرد. در این نوشته با کمک پژوهشهای کتابخانهای پیشینهای کوتاه از پدیداری انگارۀ جوامع مادرسالار و برخی ویژگیهای آن میگوییم. سپس با روشی توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهمندی از پژوهشهای میدانی انجامشده به بیان تفسیرهای برآمده از یافتهها در برخی از محوطههای تدفینی در جنوب غرب آسیا میپردازیم. دریافتها نشان از آن دارد که نباید تنها یک نوع ساختار برای همۀ جوامع پیش از تاریخ این پهنه درنظر گرفت، و از سویی با همۀ پژوهشهای انجامگرفته در این زمینه، هنوز یافتههای محکم و قطعی دربارۀ حضور جوامع مادرسالار در گسترۀ پیش از تاریخ جنوب غرب آسیا وجود ندارد.
