شناسایی ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های مسئولیت اجتماعی در مدیریت سرمایه انسانی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران.

3 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی، گرایش بازرگانی بین‌المللی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. ایران.

doi
10.30473/jpsy.2025.74141.1088
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین نقش مدیریت سرمایه انسانی در ایفای مسئولیت‌های اجتماعی[1] سازمان‌ها، به صورت کیفی و با رویکرد داده‌‌بنیاد انجام شده است. روش نمونه‌‌گیری به صورت هدف‌مند و گلوله‌ برفی[2] بود و در مجموع ۱۲ نفر از خبرگان حوزه سرمایه انسانی و مسئولیت اجتماعی (شامل فعالان سازمانی، اساتید دانشگاه و پژوهشگران) از طریق مصاحبه نیمه ‌ساختاریافته مطالعه شدند. داده‌‌های جمع‌‌آوری‌شده با روش تحلیل تماتیک (کدگذاری باز، محوری و انتخابی) تجزیه و تحلیل گردیدند که منجر به شناسایی ۵۹ کد باز، ۱۸ کد محوری و در نهایت ۶ کد انتخابی شد. مدل مفهومی ارائه ‌شده که بر اساس تحلیل دقیق داده‌های حاصل از مصاحبه‌‌های عمیق با خبرگان و متخصصان شکل گرفته، روابط پیچیده و چندوجهی میان عوامل تأثیرگذار بر مسئولیت اجتماعی در حوزه‌های وظیفه‌ای سرمایه انسانی را در بستر سازمانی تبیین می‌کند. اگر چه این پژوهش در یافته‌ها نشان می‌دهد که شرایط زمینه‌ای مانند ویژگی‌‌های مدیریتی و سیاست‌های کلی سرمایه انسانی، بستر فرهنگی و ساختاری را برای پیاده‌‌سازی مسئولیت اجتماعی فراهم می‌‌آورند. در مقابل، شرایط مداخله‌‌گر از جمله ملاحظات قانونی، ملاحظات سازمانی و ملاحظات فرهنگی جامعه، می‌توانند به عنوان کاتالیزور یا مانع در مسیر پیاده‌سازی این رویکرد عمل کنند. این مدل می‌‌تواند به عنوان نقشه راهی شفاف برای مدیران سرمایه انسانی عمل کند و پیامدهای مثبت آن در ابعاد سازمانی و اجتماعی منعکس خواهد شد.   [1] Social Responsibility [2] Snowball Smapling